Domna peçi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 349–350-b. — ziyouz.com
Domna peçi DOMNA PEÇI, domna — temir rudalaridan çöyan olinadigan şaxta peç. Beton poydevorga örnatilgan silindrik kojuxdan iborat. Kojux içiga peç tagligi (leşad) ni hosil qiluvçi ötga çidamli ğişt terib çiqiladi. Peçning pastki qismida gorn va furma bor. Gornda çöyan va şlak oqib çiqadigan teşiklar qilingan. Şaxta silindrik koloşnik b-n tugaydi. Çuyan oqib çiqadigan teşik sathidan koloşnik yuqorisidagi yuklaş konusigaça bulgan masofa D. p.ning foydali balandligi deyiladi. Ana şu balandlik orasidagi hajm foydali hajm deb ataladi. Foydali hajmdan foydalaniş koeffitsiyenti D. p. işining asosiy texnik-iqtisodiy kursatkiçi bulib, u peçda 1 sutkada eritib olinadigan 1 t çuyanga tuğri keladigan foydali xajmni ifodalaydi. U qançalik kiçik bulsa, peç şunçayaxşi işlaydi. YirikD. p.ning iş unumdorligi sutkasiga 10000 t dan ortiq.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДОМНА ПЕЧИ, домна — темир рудаларидан чўян олинадиган шахта печь. Бетон пойдеворга ўрнатилган цилиндрик кожухдан иборат. Кожух ичига печь таглиги (лешад) ни ҳосил қилувчи ўтга чидамли ғишт териб чиқилади. Печнинг пастки қисмида горн ва фурма бор. Горнда чўян ва шлак оқиб чиқадиган тешиклар қилинган. Шахта цилиндрик колошник б-н тугайди. Чуян оқиб чиқадиган тешик сатҳидан колошник юқорисидаги юклаш конусигача булган масофа Д. п.нинг фойдали баландлиги дейилади. Ана шу баландлик орасидаги ҳажм фойдали ҳажм деб аталади. Фойдали ҳажмдан фойдаланиш коэффициенти Д. п. ишининг асосий техник-иқтисодий курсаткичи булиб, у печда 1 суткада эритиб олинадиган 1 т чуянга туғри келадиган фойдали хажмни ифодалайди. У қанчалик кичик булса, печь шунчаяхши ишлайди. ЙирикД. п.нинг иш унумдорлиги суткасига 10000 т дан ортиқ.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.