Donador öğitlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 356-b. — ziyouz.com
Donador öğitlar — mayda donali (kattaligi 1—4 mm granula) öğitlar. Ammiakli selitra, ammofos, moçevina (karbamid) va b. köpgina murakkab öğitlar donador holda işlab çiqariladi. Soçiluvçan, nam tortmaydi, yaxşi agrotexnik xususiyatlariga ega. Soçib solingan D. ö. ning tuproq, mikroflora va ösimlik b-n özaro ta'sirlaşişi kukunsimon ögitlarnikidan farq qiladi. Donadorlangan superfosfat tuproq b-n ançagina kam ta'sirlaşadi, fosforning oz qismi ösimlik qiyin özlaştiradigan şaklga ötadi. Superfosfat donalari tuproqda konsentratsiyasi har xil fosforli manbalar hosil qiladi; şuning uçun D. ö. ösimliklarning oziq moddalarni öz tabiatiga mos keladigan manbalardan özlaştirib olişiga imkon beradi. Fosfor donadan taşqariga kapillyar va gravitatsion suv yordamida tarqaladi (diffuziyalanadi). Ösimliklar fosforni donaning aynan özidan emas, balki uni örab turgan tuproqdan (1,5—3 sm va kamdan-kam 7 sm gaça radiusda) oladi. Suvda eriydigan mineral öğitlarni donador holda, fosforit uni, ohak va b. ni köproq kukun holida işlatgan ma'qul. Olmaliq «Ammofos», Çirçiq «Elektrkimyosanoat» aksiyadorlik jamiyatlari, Samarqand kimyo zdida D. ö. işlab çiqariladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДОНАДОР ЎҒИТЛАР — майда донали (катталиги 1—4 мм гранула) ўғитлар. Аммиакли селитра, аммофос, мочевина (карбамид) ва б. кўпгина мураккаб ўғитлар донадор ҳолда ишлаб чиқарилади. Сочилувчан, нам тортмайди, яхши агротехник хусусиятларига эга. Сочиб солинган Д. ў. нинг тупроқ, микрофлора ва ўсимлик б-н ўзаро таъсирлашиши кукунсимон ўгитларникидан фарқ қилади. Донадорланган суперфосфат тупроқ б-н анчагина кам таъсирлашади, фосфорнинг оз қисми ўсимлик қийин ўзлаштирадиган шаклга ўтади. Суперфосфат доналари тупроқда концентрацияси ҳар хил фосфорли манбалар ҳосил қилади; шунинг учун Д. ў. ўсимликларнинг озиқ моддаларни ўз табиатига мос келадиган манбалардан ўзлаштириб олишига имкон беради. Фосфор донадан ташқарига капилляр ва гравитацион сув ёрдамида тарқалади (диффузияланади). Ўсимликлар фосфорни донанинг айнан ўзидан эмас, балки уни ўраб турган тупроқдан (1,5—3 см ва камдан-кам 7 см гача радиусда) олади. Сувда эрийдиган минерал ўғитларни донадор ҳолда, фосфорит уни, оҳак ва б. ни кўпроқ кукун ҳолида ишлатган маъқул. Олмалиқ «Аммофос», Чирчиқ «Электркимёсаноат» акциядорлик жамиятлари, Самарқанд кимё здида Д. ў. ишлаб чиқарилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.