Donatello
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 356–357-b. — ziyouz.com
Donatello (Donatello, asli Donato di Nikkolo di Betto Bardi, taxm. 1386 — Florensiya — 1466.13.12) — italiyalik haykaltaroş, Italiya Uyğoniş davri haykaltaroşligi asosçilaridan. D. ijodida Uygoniş davriga xos bölgan voqelikni tasvirlaşda yangi, realistik tasvir vositalarini izlaş, insonga va uning ruhiy ola-miga e'tibor öz aksini topgan. Florensiya sobori yon peştoqlari uçun işlangan avliyolar haykallari (1406— 08)da gotikaga xos xususiyatlar saqlangan. Avliyo Georgiy haykali (marmar, 1416)da insonparvarlik va vatanparvarlik ğoyalari kötarinki ruxda aks ettirilgan. D. börtma tasvir (relyef)da çiziq perspektiva imkoniyatlaridan foydalanib öziga xos nafis relyef san'atini yaratişga muyassar bölgan (Paduyadagi Sant-Antonio çerkovi mehrobiga işlangan relyef, 1446— 50), antik davr şakllarini Uyğoniş davriga moslaştirib xaykaltaroşlik namunalarini («David», bronza, 1430), Uyğoniş davrining birinçi dunyoviy haykalini («Gattamelate», bronza, marmar, 1447—53 va b.) yaratgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДОНАТЕЛЛО (Donatello, асли Донато ди Никколо ди Бетто Барди, тахм. 1386 — Флоренция — 1466.13.12) — италиялик ҳайкалтарош, Италия Уйғониш даври ҳайкалтарошлиги асосчиларидан. Д. ижодида Уйгониш даврига хос бўлган воқеликни тасвирлашда янги, реалистик тасвир воситаларини излаш, инсонга ва унинг руҳий ола-мига эътибор ўз аксини топган. Флоренция собори ён пештоқлари учун ишланган авлиёлар ҳайкаллари (1406— 08)да готикага хос хусусиятлар сақланган. Авлиё Георгий ҳайкали (мармар, 1416)да инсонпарварлик ва ватанпарварлик ғоялари кўтаринки рухда акс эттирилган. Д. бўртма тасвир (рельеф)да чизиқ перспектива имкониятларидан фойдаланиб ўзига хос нафис рельеф санъатини яратишга муяссар бўлган (Падуядаги Сант-Антонио черкови меҳробига ишланган рельеф, 1446— 50), антик давр шаклларини Уйғониш даврига мослаштириб хайкалтарошлик намуналарини («Давид», бронза, 1430), Уйғониш даврининг биринчи дунёвий ҳайкалини («Гаттамелате», бронза, мармар, 1447—53 ва б.) яратган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.