Donişmandçaxon
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 360-b. — ziyouz.com
Donişmandçaxon - Çiğatoy ulusi hukmdorlaridan biri. Çingizxonning uçinçi farzandi Öqtoyxonnmng oltinçi puşti hisoblanadi. Amir Qazağon (hukmronlik yillari 1346—58) Qozon Sultonxonni qatl (1346) etib, D.ni xon deb e'lon qiladi va uning nomi b-n tanga zarb ettiradi. D. Mova-rounnaxr xoni sanalsada, aslida davlat işlarini Qazağonning özi boşqargan. Uluğbeknit ta'kidlaşiça, D. Çiğatoyxon avlodidan bölmaganligi bois amir Qazağon tomonidan öldirilgan (1348). Amir Temur hokimiyat tepasiga kelgaç, D.ning öğli Suyurğatmişni xonlik şohsupasiga (1370—88) kötargan.
Ad.: Şarafiddin Ali Yazdiy, Zafarnoma, Movarounnahr voqealari, 1360— 1370, T., 1994; Mirzo Uluğbek, Tört ulus tarixi, T., 1994; Abulğoziy, Şajarayi turk, T., 1992.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДОНИШМАНДЧАХОН - Чиғатой улуси ҳукмдорларидан бири. Чингизхоннинг учинчи фарзанди Ўқтойхоннмнг олтинчи пушти ҳисобланади. Амир Қазағон (ҳукмронлик йиллари 1346—58) Қозон Султонхонни қатл (1346) этиб, Д.ни хон деб эълон қилади ва унинг номи б-н танга зарб эттиради. Д. Мова-роуннахр хони саналсада, аслида давлат ишларини Қазағоннинг ўзи бошқарган. Улуғбекнит таъкидлашича, Д. Чиғатойхон авлодидан бўлмаганлиги боис амир Қазағон томонидан ўлдирилган (1348). Амир Темур ҳокимият тепасига келгач, Д.нинг ўғли Суюрғатмишни хонлик шоҳсупасига (1370—88) кўтарган.
Ад.: Шарафиддин Али Яздий, Зафарнома, Мовароуннаҳр воқеалари, 1360— 1370, Т., 1994; Мирзо Улуғбек, Тўрт улус тарихи, Т., 1994; Абулғозий, Шажарайи турк, Т., 1992.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.