Donxör qönğizlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 361–362-b. — ziyouz.com
Donxör qönğizlar (Bruchidae) - ösimlikxör qönğizlar oilasi. 1200 ga yaqin turi bor. Bargxör qönğizlar oilasiga yaqin turadi. Tanasi uz. 5 mm dan ortiq. Yaxşi uçadi. Tuxumdan endigina çiqqan liçinkalarining uç juft oyoği bölib, ular keyinçalik yöqolib ketadi. Ular, asosan, dukkaklilar uru-ğida, ba'zan peçakguldoşlar, soyabondoşlar va b. ösimliklar uruğida rivojlanadi. Nöxat, loviya D.q.lari, xitoy D.q., tört nuqtali D.q. Özbekistonda taşqi karantin obyekti hisoblanadi. D.q. ösimliklar uruği b-n osongina tarqaladi. Bir qança turi (mas, loviyaxör, nöxatxör va b.) dukkakli ösimliklar uruğini zararlaydi. D.q. tuxumini dukkaklilar guliga yoki qözoğiga qöyadi, qurtlari qözoq qobiğini kemirib, uruği içiga kirib oladi. Uruğ içida qurtlari barça rivojlaniş davrlarini ötaydi (kuraş çoralari haqida q. Ombor zararkunandalari).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДОНХЎР ҚЎНҒИЗЛАР (Bruchidae) - ўсимликхўр қўнғизлар оиласи. 1200 га яқин тури бор. Баргхўр қўнғизлар оиласига яқин туради. Танаси уз. 5 мм дан ортиқ. Яхши учади. Тухумдан эндигина чиққан личинкаларининг уч жуфт оёғи бўлиб, улар кейинчалик йўқолиб кетади. Улар, асосан, дуккаклилар уру-ғида, баъзан печакгулдошлар, соябондошлар ва б. ўсимликлар уруғида ривожланади. Нўхат, ловия Д.қ.лари, хитой Д.қ., тўрт нуқтали Д.қ. Ўзбекистонда ташқи карантин объекти ҳисобланади. Д.қ. ўсимликлар уруғи б-н осонгина тарқалади. Бир қанча тури (мас, ловияхўр, нўхатхўр ва б.) дуккакли ўсимликлар уруғини зарарлайди. Д.қ. тухумини дуккаклилар гулига ёки қўзоғига қўяди, қуртлари қўзоқ қобиғини кемириб, уруғи ичига кириб олади. Уруғ ичида қуртлари барча ривожланиш даврларини ўтайди (кураш чоралари ҳақида қ. Омбор зараркунандалари).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.