Dori

Dori — kasalliklarni davolaş yoki oldini oliş uçun işlatiladigan modda. Har qanday D.ni odamlarga qöllaşdan oldin hayvonlarda sinab köriladi va klinikalarda kuzatiladi. D.lar kimyo-farmatsevtika z-dlarida sintetik moddalardan, ösimlik, hayvon yoki mikrobiologik mahsulotlardan, tez buziladigan ayrim D.lar esa dorixonalarda tayyorlanadi. D.lar turli xilda, mas, suyuq (qaynatma, tindirma, eritma, suspenziya va b.), yumşoq (surtma, liniment, krem, pasta va b.), qattiq (soçma, tabletka, draje, granula va b.) hamda alohida inyeksiya maqsadlari uçun ampula holida çiqariladi.

Ta'siriga köra, yurak D.lari, surgi, siydik haydaydigan, oğriq qoldiradigan, issiq tuşiradigan, narkotik, uyqu keltiradigan va boşqa D.lar böladi. Bevosita kasallikning qözğatuvçisiga ta'sir qiladigan D.lar alohida guruhni taşkil etadi, bularga bezgak, zaxm, silga qarşi va boşqa D.lar kiradi. Ular kimyoviy terapevtik vositalar deb ataladi. D.larning şifobaxş ta'siri bemorning yoşi, ahvoli va dozata boğliq. Katta doza organizmni zaharlaşi, kam doza esa kasallik qözğatuvçisini öşa D.ga çidamli qilib qöyişi mumkin. Şuning uçun D.ni faqat vraç buyurgan dozada qabul qiliş kerak.

D.lar sirtga işlatiladi, içiriladi, nafas yöli orqali yuboriladi va inyeksiya qilinadi. Ularning kuçi, ta'siri organizmga qay yöl b-n va qançalik tez kiritilişiga boğliq. Ba'zi D.lar takror yuborilganda organizmda töplanib ta'sir etadi (q. Kumulyatsiya). D.ni kör-körona qabul qiliş yaramaydi, çunki köp kasalliklar belgisi bir-biriga öxşaydi, uning uçun keraksiz D.larni qabul qiliş soğliqqa zarar yetkazadi. Organizmga kirgan D.lar qisman parçalanadi va özgaradi, keyin buyrak, hazm va nafas yöllari, ter va b. orqali çiqib ketadi.

D.lar uyda bolalarning böyi yetmaydigan joyda saqlanişi kerak. Har bir D.ni yaroklilik muddati yorliğida qayd qilinadi, belgilangan mudsatdan uzoq saqpanganda ta'sirini yöqotadi. Keyingi yillarda xorijdan keltirilgan D.lar xili bir kadar ortdi, şu bois uni faqat vraç maslahati b-n qabul qiliş zarur.

Özuv Zokirov.