Doroşukuh
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 370-b. — ziyouz.com
Doroşukuh (1616-59) - Ollohobod, Panjob va Mölton hokimi. Boburiylardan. Şoh Jahonning katta öğli va valiahdi. D. otasi betoblik kezlarida uning nomidan saltanatni idora qilgan. Şunda ukalari — Şoh Şujo, Avrangzeb va Murodbaxş hasad qilib unga qarşi jangga hozirlik körgan. 1657 y. dek.da Murodbaxş Ollohobodni, Şoh Şujo esa Bengaliyani egallab, özlarini mazkur yerlar podşohi deb e'lon qilganlar. 1658 y. martda Avrangzeb va Murodbaxş Ujayn ş. yaqinida uçraşib, D.ga qarşi kuraşiş uçun özaro bitim tuzganlar. Söng, köp ötmay Bahodirpurda ikki tomon qöşinlari örtasida dastlabki töqnaşuv sodir bölib, unda D. yengilgan. 1658 y. 29 mayda esa Agra yaqinidagi Samugarx ş.da bölgan hal qiluvçi jangda D. qöşinlari butunlay tor-mor keltirilib, Avrangzeb saltanat taxtini egallagan. D. qoçib, birmunça vaqt yaşirinib yurgan, ammo Dadar viloyati hokimi Malik Jevonning xiyonati sababli qölga olinib, 1659 y. 30 avg. da qatl qilingan.
D. olim, adib va şoir edi. Uning «Majma' ul-baxrayn» («Ikki dengizning qöşiliş joyi»), «Safiynat ul-avliyo» («Valiylar kemasi»), «Hasanot ul-orifiyn» («Oriflar amali solihlari»), «Haqnoma» nomli nasriy asarlari va şe'riy devoni mavjud. Şuningdek, u sanskrit tilidagi bir neça asarni forsçaga tarjima qilgan (mas, «Sirr ul-asror»).
Turğun Fayziyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДОРОШУКУҲ (1616-59) - Оллоҳобод, Панжоб ва Мўлтон ҳокими. Бобурийлардан. Шоҳ Жаҳоннинг катта ўғли ва валиаҳди. Д. отаси бетоблик кезларида унинг номидан салтанатни идора қилган. Шунда укалари — Шоҳ Шужо, Аврангзеб ва Муродбахш ҳасад қилиб унга қарши жангга ҳозирлик кўрган. 1657 й. дек.да Муродбахш Оллоҳободни, Шоҳ Шужо эса Бенгалияни эгаллаб, ўзларини мазкур ерлар подшоҳи деб эълон қилганлар. 1658 й. мартда Аврангзеб ва Муродбахш Ужайн ш. яқинида учрашиб, Д.га қарши курашиш учун ўзаро битим тузганлар. Сўнг, кўп ўтмай Баҳодирпурда икки томон қўшинлари ўртасида дастлабки тўқнашув содир бўлиб, унда Д. енгилган. 1658 й. 29 майда эса Агра яқинидаги Самугарх ш.да бўлган ҳал қилувчи жангда Д. қўшинлари бутунлай тор-мор келтирилиб, Аврангзеб салтанат тахтини эгаллаган. Д. қочиб, бирмунча вақт яшириниб юрган, аммо Дадар вилояти ҳокими Малик Жевоннинг хиёнати сабабли қўлга олиниб, 1659 й. 30 авг. да қатл қилинган.
Д. олим, адиб ва шоир эди. Унинг «Мажмаъ ул-бахрайн» («Икки денгизнинг қўшилиш жойи»), «Сафийнат ул-авлиё» («Валийлар кемаси»), «Ҳасанот ул-орифийн» («Орифлар амали солиҳлари»), «Ҳақнома» номли насрий асарлари ва шеърий девони мавжуд. Шунингдек, у санскрит тилидаги бир неча асарни форсчага таржима қилган (мас, «Сирр ул-асрор»).
Турғун Файзиев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.