Dözax

Dözax DÖZAX, jahannam — köpçilik diniy ta'limotlarga köra, din talablarini bajarmagan gunohkorlar oxiratda jazolanadigan joy. Yahudiylik, xristianlik, islom dinlaridagi asosiy tuşunçalardan biri. Qur'onda D. haqida bir neça örinda ta'kidlab ötilgan (6:128; 11:106, 107). Diniy aqidaga köra, D.ni Alloh kofirlarga va gunohkor bandalarga jazo beriş uçun yaratgan. D. içida olov yonib turadigan dahşatli çuqurlikdir. D.ga mahkum qilingan bandalar şu olovga taşlanadi, ular qaynoq suv içişadi, u yerda ösadigan zaqqum daraxtining (şayton boşiga öxşagan) mevasi b-n ovqatlanişadi va b. azoblar çekişadi. Qur'onda «qaçonki terilari kuyib bitişi b-n haqiqiy azobni totib körişlari uçun örniga boşqa terilarni almaştiramiz» deb kayd etiladi (4:56). D. azoblaridan yana biri — açiştiruvçi sovukdir. D. bir neça tabaqadan iborat bölib, har bir gunohkor öz gunohiga qarab tabaqalarda azoblanadi. D.ning yetti darvozasi bor: Hoviya — eng çuqurlikda joylaşgan bölib, undan munofiqlar, Fir'avnga öxşagan aşaddiy kofirlar kiradi; Jahim — muşriklar; Saqar — dindan qaytgan murtadlar; Lazo — şayton-Iblis, uning döstlari va majuslar; Hutama — Allohning amriga böysunmagan kofir kimsalar; Sair — Allohga şirk keltirgan nasorolar; Jahannam — gunohi kabiralar qilib, tavbasiz ötgan musulmonlar kiradigan darvozalardir. D.ni Molik ismli farişta boşçiligidagi fariştalar quriklaydi. Qalbida Allohga imoni bölgan bandalar D.da ma'lum vaqt azob tortganlaridan söng öşa imonlari şarofati b-n D.dan çiqarilib, jannatga kiritiladi. Faqir-fuqaro, yetim-yesirlarga rahm-şafqatlilik, musulmonlar va inson bolasining oğirini yengil qiliş köplab bandalarning D. ötidan ozod etilişiga sabab böladi. Ammo, iymonsiz kişilar, kofir va muşriklar D.dan çiqmay doimiy azobda qoladi.