Dreyssenalar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 387-b. — ziyouz.com
Dreyssenalar (Dreissenidae) - ikki pallali mollyuskalar oilasi. Çiğanoği yaşil yoki qönğir tusli bir xil yoki har xil pallalardan iborat; oldingi uçki qismi ingiçkalaşgan, keyingi qismi kengaygan; qulfi tişsiz. Oyoğidagi bissus iplari yordamida suv tubidagi narsalarga tuda bölib yopişib oladi. Ayrim jinsli, tuxumlari suvda uruğlanadi. Liçinkasi veliger planktonda erkin hayot keçiradi; keyinroq suv tubiga çökadi va şörlangan suvlarda tarqalgan. Atlantika okeanining tropik qismi sohillarida, Yevropa, Kiçik Osiyo, Qora dengiz, Kaspiy va Orol dengi-zining sohillari yaqinida tarqalgan. Orol dengizida daryo D. (Dreissena polumorpha) va Kaspiy D. (D. kaspia) suvning unça çuqur bölmagan, qirğoqqa yaqin joylarida uçraydi. Daryo D. juda tez köpayadi. Ularning soni 1 m2 suv tubida 10000 gaça, biomassasi 7 kg gaça yetadi. 7 — 8 yil yaşaydi. D. — faol filtrlovçilar; muallaq zarraçalarni çöktirib, suvning biologik tozalanişiga imkon beradi. Yoş D. baliqlar uçun oziq. Ayrim suv havzalarida D. tez köpayib ketişi tufayli suv ötkazadigan quvurlarga tiqilib qolib, ularni işdan çiqaradi. D.ga qarşi kuraşda gidrotexnik qurilmalarda katodli va ultratovuş himoya vositalari qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДРЕЙССЕНАЛАР (Dreissenidae) - икки паллали моллюскалар оиласи. Чиғаноғи яшил ёки қўнғир тусли бир хил ёки ҳар хил паллалардан иборат; олдинги учки қисми ингичкалашган, кейинги қисми кенгайган; қулфи тишсиз. Оёғидаги биссус иплари ёрдамида сув тубидаги нарсаларга туда бўлиб ёпишиб олади. Айрим жинсли, тухумлари сувда уруғланади. Личинкаси велигер планктонда эркин ҳаёт кечиради; кейинроқ сув тубига чўкади ва шўрланган сувларда тарқалган. Атлантика океанининг тропик қисми соҳилларида, Европа, Кичик Осиё, Қора денгиз, Каспий ва Орол денги-зининг соҳиллари яқинида тарқалган. Орол денгизида дарё Д. (Dreissena polumorpha) ва Каспий Д. (D. kaspia) сувнинг унча чуқур бўлмаган, қирғоққа яқин жойларида учрайди. Дарё Д. жуда тез кўпаяди. Уларнинг сони 1 м2 сув тубида 10000 гача, биомассаси 7 кг гача етади. 7 — 8 йил яшайди. Д. — фаол фильтрловчилар; муаллақ заррачаларни чўктириб, сувнинг биологик тозаланишига имкон беради. Ёш Д. балиқлар учун озиқ. Айрим сув ҳавзаларида Д. тез кўпайиб кетиши туфайли сув ўтказадиган қувурларга тиқилиб қолиб, уларни ишдан чиқаради. Д.га қарши курашда гидротехник қурилмаларда катодли ва ультратовуш ҳимоя воситалари қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.