Duguylan harakati
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 395–396-b. — ziyouz.com
Duguylan harakati (möğulça du-guylan — tögarak) — 19-a.ning 2-yarmi — 20-a.ning boşida möğul aratlarining Içki Möğuliston (Xitoy) va 1903—05 y.larda Taşqi Möğulistondagi demokratik ozodlik harakati. Biron-bir masalani muhokama etiş çoğida harakat qatnaşçilari tenglik belgisi sifatida aylana bölib ötirib, har bir kişini fikr-mulohazasini eşitgaç, hujjatga aylana böylab imzo çekişgan. Taypin qözğoloni (1851—64) ta'sirida yuzaga kelgan. D. h. keng kölamga yoyilib Içki Möğulistonning köp qismini qamrab olgan. 10 mingdan ortiq xonadonni öz safiga birlaştirib, ommaviy qözğolonçilar harakatiga aylangan Ordosning Uşen, Otok va b. r-nlarida duguylanlar 3 y. (1905—08) davomida xalq hokimiyatining organi — xalq kengaşlari (xitoyça guyxuy) hisoblanganlar. Ular mansabdan çetlaştiriş, majburiyatlarni bekor qiliş, soliklarni yiğiş, sud qiliş, mansabdor şaxslarni tayinlaş va b. b-n şuğullanişgan. D. h. manjur-xitoy qöşinlari tomonidan bos-tirilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДУГУЙЛАН ҲАРАКАТИ (мўғулча ду-гуйлан — тўгарак) — 19-а.нинг 2-ярми — 20-а.нинг бошида мўғул аратларининг Ички Мўғулистон (Хитой) ва 1903—05 й.ларда Ташқи Мўғулистондаги демократик озодлик ҳаракати. Бирон-бир масалани муҳокама этиш чоғида ҳаракат қатнашчилари тенглик белгиси сифатида айлана бўлиб ўтириб, ҳар бир кишини фикр-мулоҳазасини эшитгач, ҳужжатга айлана бўйлаб имзо чекишган. Тайпин қўзғолони (1851—64) таъсирида юзага келган. Д. ҳ. кенг кўламга ёйилиб Ички Мўғулистоннинг кўп қисмини қамраб олган. 10 мингдан ортиқ хонадонни ўз сафига бирлаштириб, оммавий қўзғолончилар ҳаракатига айланган Ордоснинг Ушэн, Оток ва б. р-нларида дугуйланлар 3 й. (1905—08) давомида халқ ҳокимиятининг органи — халқ кенгашлари (хитойча гуйхуй) ҳисобланганлар. Улар мансабдан четлаштириш, мажбуриятларни бекор қилиш, соликларни йиғиш, суд қилиш, мансабдор шахсларни тайинлаш ва б. б-н шуғулланишган. Д. ҳ. манжур-хитой қўшинлари томонидан бос-тирилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.