Durbek
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 416–417-b. — ziyouz.com
Durbek (14-a. oxiri — Balx — 15- a. boşi) — özbek şoiri. Uning «Yusuf va Zulayho» dostonigina yetib kelgan. D.ning «Yusuf va Zulayho» dostoni 1409 y. yozilgan. Doston asosini Şarqda maşhur Yusuf va Zulayho xaqidagi rivoyat taşkil etgan. Şarq adabiyotida sayyor syujetga aylanib ketgan bu mavzu öziga xos uslubda qaytadan (özbek tilida) bayon etilgan. D. özi yaşagan davr manzaralarini doston ruhiga singdirib yuborgan. Asarda Balx ş.ning qamal qilinişi, şahar xalqi boşiga tuşgan oğir fojialar yuksak mahorat b-n tasvirlangan. Qamal tufayli yuz bergan oçlik, suvsizlik kabi qi-yinçiliklarni şahar taşqarisidagi ma'murçilikka qaramaqarşi qöygan. Dostondagi qaxramonlar faoliyati Markaziy Osiyo şahar va qişloqlariga xos tabiat manzaralari, turmuş hodisalari, xalq urf-odatlari tasviri orqali aks ettirilgan. Şoir boş qahramon Yusufning taqdiri va uning hayotga bölgan munosabatini turli va-ziyatlarda tasvirlaydi. Yusufning insoniy fazilatlari uning zehni va zakovati odamlarga, öz eliga muxabbatida közga yaqqol taşlanadi. U behuda qon tökmasdan, aql-idrok b-n mamlakatni boşqaruvçi odil şoh darajasiga kötariladi. D. xotin-qizlar latofati va zakovatini yangi jixatlar b-n boyitgan, Zulayho timsolida sadoqatli sevgi sohibasi obrazini yarata olgan. «Yusuf va Zulayho» dostonining qölyozma nusxasi Özbekiston FA Şarqşunoslik in-tida (inv. №185), Parij va Istanbul kutubxonalarida saqlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДУРБЕК (14-а. охири — Балх — 15- а. боши) — ўзбек шоири. Унинг «Юсуф ва Зулайҳо» достонигина етиб келган. Д.нинг «Юсуф ва Зулайҳо» достони 1409 й. ёзилган. Достон асосини Шарқда машҳур Юсуф ва Зулайҳо хақидаги ривоят ташкил этган. Шарқ адабиётида сайёр сюжетга айланиб кетган бу мавзу ўзига хос услубда қайтадан (ўзбек тилида) баён этилган. Д. ўзи яшаган давр манзараларини достон руҳига сингдириб юборган. Асарда Балх ш.нинг қамал қилиниши, шаҳар халқи бошига тушган оғир фожиалар юксак маҳорат б-н тасвирланган. Қамал туфайли юз берган очлик, сувсизлик каби қи-йинчиликларни шаҳар ташқарисидаги маъмурчиликка қарамақарши қўйган. Достондаги қахрамонлар фаолияти Марказий Осиё шаҳар ва қишлоқларига хос табиат манзаралари, турмуш ҳодисалари, халқ урф-одатлари тасвири орқали акс эттирилган. Шоир бош қаҳрамон Юсуфнинг тақдири ва унинг ҳаётга бўлган муносабатини турли ва-зиятларда тасвирлайди. Юсуфнинг инсоний фазилатлари унинг зеҳни ва заковати одамларга, ўз элига мухаббатида кўзга яққол ташланади. У беҳуда қон тўкмасдан, ақл-идрок б-н мамлакатни бошқарувчи одил шоҳ даражасига кўтарилади. Д. хотин-қизлар латофати ва заковатини янги жихатлар б-н бойитган, Зулайҳо тимсолида садоқатли севги соҳибаси образини ярата олган. «Юсуф ва Зулайҳо» достонининг қўлёзма нусхаси Ўзбекистон ФА Шарқшунослик ин-тида (инв. №185), Париж ва Истанбул кутубхоналарида сақланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.