Durroniylar davlati
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 419-b. — ziyouz.com
Durroniylar davlati - dastlabki mustaqil afğon davlati (1747— 1818). Asosçisi — Ahmadşoh Durroniy. Nodirşoh saltanati yemirilgaç paydo bölgan. 1761 y.ga kelib, D. d.ga şarqdan Panjob, Kaşmir, Sind va Belujiston, ğarbdan Xuroson va Şarqiy Seiston, şim.dan Jan. Turkiston (Balx, Badaxşon va b.) kirgan. Bu davrda Afğoniston şaharlarining iqtisodi, madaniyati rivojlandi. Tranzit savdo köpaydi, Hindiston va Erondan asir olingan hunarmandlar keltirildi. Poytaxti — Qandahor ş. (1773/74 y.gaça). Temurşoh (1773—93) esa poytaxtni Kobulga köçirdi. Durroniy şoxlari saroyida Hofiz Rahmatxon, Abdulhamid, Afzalxon Xattak kabi yetuk şoirlar ijod qilgan. Afğon qabila xonlarining yirik mulkdorlarga aylanişi mamlakat birligi uçun qattiq zarba bh.|di. Ahmadşohning nevarasi Zamonşoh (1793—1801) mulkdorlarning özaro uruşlari, sardOrlarning beboşligiga çek qöyişga urinsada, unga erişolmadi. Panjob va Jan. Turkistonda qözğolonlar kötarilib (1768, 1779, 1789), mustaqil amirliklar (Hirot, Kobul, Qandahor, Peşavor va b.) vujudga keldi (1818).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДУРРОНИЙЛАР ДАВЛАТИ - дастлабки мустақил афғон давлати (1747— 1818). Асосчиси — Аҳмадшоҳ Дурроний. Нодиршоҳ салтанати емирилгач пайдо бўлган. 1761 й.га келиб, Д. д.га шарқдан Панжоб, Кашмир, Синд ва Белужистон, ғарбдан Хуросон ва Шарқий Сеистон, шим.дан Жан. Туркистон (Балх, Бадахшон ва б.) кирган. Бу даврда Афғонистон шаҳарларининг иқтисоди, маданияти ривожланди. Транзит савдо кўпайди, Ҳиндистон ва Эрондан асир олинган ҳунармандлар келтирилди. Пойтахти — Қандаҳор ш. (1773/74 й.гача). Темуршоҳ (1773—93) эса пойтахтни Кобулга кўчирди. Дурроний шохлари саройида Ҳофиз Раҳматхон, Абдулҳамид, Афзалхон Хаттак каби етук шоирлар ижод қилган. Афғон қабила хонларининг йирик мулкдорларга айланиши мамлакат бирлиги учун қаттиқ зарба бҳ.|ди. Аҳмадшоҳнинг невараси Замоншоҳ (1793—1801) мулкдорларнинг ўзаро урушлари, сардОрларнинг бебошлигига чек қўйишга уринсада, унга эришолмади. Панжоб ва Жан. Туркистонда қўзғолонлар кўтарилиб (1768, 1779, 1789), мустақил амирликлар (Ҳирот, Кобул, Қандаҳор, Пешавор ва б.) вужудга келди (1818).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.