Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Dyerd Xeveşi

    Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 93-b. — ziyouz.com

    Xeveşi Dyerd Hevesy) Dyerd (Georg) (1885.1.8, Budapeşt — 1966.5.7, Freyberg, GFR) — vengriyalik fizikkimyogar, radiokimyogar. Vengriya FA faxriy a'zosi (1945 y.dan) Syurix va Mançester universitetlarida (1911— 13), Venadagi radiy intida (1913), Budapeşt universitetida (1913—20) işlagan (1918 y.dan prof.). Kopengagen (1920—26 va 1934—43), Freyburg (1926 — 34) va Stokgolm (1943 y.dan) universitetlari prof. Ilmiy tadqiqotlari radiokimyoga oid. Izotop indikatorlar usulini taklif qilgan. Ilk bor biol.da radioaktiv indikator (radiy D) qöllab ösimliklarda qörğoşinning taqsimlanişini örgangan. D. Koster bilan birga gafniy kimyoviy elementini kaşf etgan (1922). Oğir suvdan foydalanib tirik organizmlarda suv muvozanatini aniqlaş mumkinligini kaşf etgan (1941) Nobel mukofoti laureati (1943).

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ХЕВЕШИ (лот. Hevesy) Дьердь (Георг) (1885.1.8, Будапешт — 1966.5.7, Фрейберг, ГФР) — венгриялик физиккимёгар, радиокимёгар. Венгрия ФА фахрий аъзоси (1945 й.дан) Цюрих ва Манчестер университетларида (1911— 13), Венадаги радий интида (1913), Будапешт университетида (1913—20) ишлаган (1918 й.дан проф.). Копенгаген (1920—26 ва 1934—43), Фрейбург (1926 — 34) ва Стокгольм (1943 й.дан) университетлари проф. Илмий тадқиқотлари радиокимёга оид. Изотоп индикаторлар усулини таклиф қилган. Илк бор биол.да радиоактив индикатор (радий Д) қўллаб ўсимликларда қўрғошиннинг тақсимланишини ўрганган. Д. Костер билан бирга гафний кимёвий элементини кашф этган (1922). Оғир сувдан фойдаланиб тирик организмларда сув мувозанатини аниқлаш мумкинлигини кашф этган (1941) Нобель мукофоти лауреати (1943).

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.