Dyula Nemet
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 148-b. — ziyouz.com
Nemet Dyula NEMET (Nemeth) Dyula (1890.2.11, Karsag) — venger şarqşunosturkşunosi. Vengriya FA muxbir a'zosi (1922), akad. (1935), filol. fanlari d-ri (1916), Budapeşt un-tining prof. (1916—64), Bolgariya FA va GDR FA muxbir a'zosi (1954; 1955), Londondagi qirollik Osiyo jamiyatining faxriy a'zosi (1955). Turkiya, Qrim, Kavkaz (qumuqlar) va Volga böyi xalqlari (çuvaşlar)ning tillari, folklori, adabiyoti va etnografiyasini örganiş böyiça katta tadqiqotlar olib borgan. Runiy yozuv yodgorliklarini şarhlaşdagi xizmatlari b-n turk-şunoslik faniga munosib hissa qöşdi. U venger runiy yozuvlarining 16 belgisi turkiy runiy yozuvlarining tegişli belgilariga juda yaqinligini, Talas vodiysidagi turkiy yozuv yodno-malari b-n qariyb öxşaşligini aniqladi. Şuningdek, N. Urxun yozuvlarining öqilişiga ham tuzatişlar kiritgan. Uning «Usmoniy turk grammatikasi» asari turk tili böyiça muhim qöllanmadir. Bu kitob 1962 y.da ingliz tilida ham naşr etilgan. N.ning turkiy lahjalar böyiça köp yillik tekşirişlarining yakunlari yirik asari — «Vidin turklari»da berilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НЕМЕТ (Nemeth) Дьюла (1890.2.11, Карцаг) — венгер шарқшуностуркшуноси. Венгрия ФА мухбир аъзоси (1922), акад. (1935), филол. фанлари д-ри (1916), Будапешт ун-тининг проф. (1916—64), Болгария ФА ва ГДР ФА мухбир аъзоси (1954; 1955), Лондондаги қироллик Осиё жамиятининг фахрий аъзоси (1955). Туркия, Қрим, Кавказ (қумуқлар) ва Волга бўйи халқлари (чувашлар)нинг тиллари, фольклори, адабиёти ва этнографиясини ўрганиш бўйича катта тадқиқотлар олиб борган. Руний ёзув ёдгорликларини шарҳлашдаги хизматлари б-н турк-шунослик фанига муносиб ҳисса қўшди. У венгер руний ёзувларининг 16 белгиси туркий руний ёзувларининг тегишли белгиларига жуда яқинлигини, Талас водийсидаги туркий ёзув ёдно-малари б-н қарийб ўхшашлигини аниқлади. Шунингдек, Н. Урхун ёзувларининг ўқилишига ҳам тузатишлар киритган. Унинг «Усмоний турк грамматикаси» асари турк тили бўйича муҳим қўлланмадир. Бу китоб 1962 й.да инглиз тилида ҳам нашр этилган. Н.нинг туркий лаҳжалар бўйича кўп йиллик текширишларининг якунлари йирик асари — «Видин турклари»да берилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.