Dyuponlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 429-b. — ziyouz.com
Dyuponlar — AQŞdagi moliya guruhi. Bu guruh oilaviy tarzda şakllandi va taraqqiy etdi, asosçisi E. I. Dyupon bölib, u 1802 y.da Delaver ştatida porox zdi kurdi. D. 1812—14 y.lardagi ingliz-amerika uruşida, AQŞning Meksika b-n bölgan uruşida (1846—48), AQŞ fuqarolar uruşida (1861—65), ayniqsa birinçi (1914— 18) va 2-jahon uruşlarida köp mahsulot sotib boyib ketdi. Germaniya uruşda mağlubiyatga uçragaç, D. firmasi «I. G. Farbenindustri» patentlariga ega böldi va dunyodagi yirik kimyoviy trestga aylandi. D.ning sanoat uzagini «Dyupon de Nemur» kimyo va neftgaz kimyosi konserni taşkil kiladi. Konsern 1982 y.da AQŞdagi «Konoko» neft firmasini sotib olib, uz qudratini yanada mustahkamlab oldi. AQŞda konsernning sintetik tolalar, plastmassalar, gaz, neft, kimyoviy moddalar, harbiy mahsulotlar işlab çikaradigan, kömir qazib oladigan unlab korxonalari faoliyat kursatdi. Şuningdek, Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya, Belgiya, Niderlandiya, Şveysariya, Ispaniya, Norvegiya, Yaponiya, Kanada, Argentina, Braziliya, Çili, Kolumbiya, Venesuela va b. davlatlarda ham z-dlari bor. D. «Yuniroyyal», «Rokuell interneşonal» kabi eng yirik sanoat korporatsiyalarini, bir kança moliya-kredit intlarini nazorat kiladi. Morganlar b-n mustahkam aloqasi bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЮПОНЛАР — АҚШдаги молия гуруҳи. Бу гуруҳ оилавий тарзда шаклланди ва тараққий этди, асосчиси Э. И. Дюпон бўлиб, у 1802 й.да Делавэр штатида порох зди курди. Д. 1812—14 й.лардаги инглиз-америка урушида, АҚШнинг Мексика б-н бўлган урушида (1846—48), АҚШ фуқаролар урушида (1861—65), айниқса биринчи (1914— 18) ва 2-жаҳон урушларида кўп маҳсулот сотиб бойиб кетди. Германия урушда мағлубиятга учрагач, Д. фирмаси «И. Г. Фарбениндустри» патентларига эга бўлди ва дунёдаги йирик кимёвий трестга айланди. Д.нинг саноат узагини «Дюпон де Немур» кимё ва нефтьгаз кимёси концерни ташкил килади. Концерн 1982 й.да АҚШдаги «Коноко» нефть фирмасини сотиб олиб, уз қудратини янада мустаҳкамлаб олди. АҚШда концерннинг синтетик толалар, пластмассалар, газ, нефть, кимёвий моддалар, ҳарбий маҳсулотлар ишлаб чикарадиган, кўмир қазиб оладиган унлаб корхоналари фаолият курсатди. Шунингдек, Буюк Британия, Франция, Германия, Бельгия, Нидерландия, Швейцария, Испания, Норвегия, Япония, Канада, Аргентина, Бразилия, Чили, Колумбия, Венесуэла ва б. давлатларда ҳам з-длари бор. Д. «Юниройял», «Рокуэлл интернэшонал» каби энг йирик саноат корпорацияларини, бир канча молия-кредит интларини назорат килади. Морганлар б-н мустаҳкам алоқаси бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.