Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    E

    Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 1-b. — ziyouz.com

    E — özbek-kirill alifbosining oltinçi harfi. «Y» va «e (ye)» tovuşlari birikmasini ifodalaydi (mas, yetti). Özbek adabiy tilida örta kötarilişdagi til oldi, yarim tor, lablanmagan, unli tovuş. Örxun-Yenisey, turkiy (uyğur) yozuv yodgorliklarida uçramaydi. Sof özbek sözlarida, asosan, söz boşi va böğin boşida (yer, yel va b.) uçraydi. Boşqa tillardan özlaşgan sözlarda söz oxirida ham keladi (mas, buldozer va b.). Söz boşida y+ye va söz örtasida e şaklida talaffuz qilinadi: yel im (y+yelim), yedim (y+ye-dim). Jahon yozuvi tarixida turkiy xalqlar, şu jumladan, özbek xalqi uçun umumiy bölgan yozuvlarda Ye harfi öziga xos şakldadir.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    E — ўзбек-кирилл алифбосининг олтинчи ҳарфи. «Й» ва «э (е)» товушлари бирикмасини ифодалайди (мас, йетти). Ўзбек адабий тилида ўрта кўтарилишдаги тил олди, ярим тор, лабланмаган, унли товуш. Ўрхун-Енисей, туркий (уйғур) ёзув ёдгорликларида учрамайди. Соф ўзбек сўзларида, асосан, сўз боши ва бўғин бошида (ер, ел ва б.) учрайди. Бошқа тиллардан ўзлашган сўзларда сўз охирида ҳам келади (мас, бульдозер ва б.). Сўз бошида й+е ва сўз ўртасида э шаклида талаффуз қилинади: ел им (й+елим), едим (й+е-дим). Жаҳон ёзуви тарихида туркий халқлар, шу жумладан, ўзбек халқи учун умумий бўлган ёзувларда Е ҳарфи ўзига хос шаклдадир.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.