Ebulioskopiya
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 2-b. — ziyouz.com
Ebulioskopiya (lot. qaynayman va ...skopiya) — eritma qaynaş trasining kötarilişini toza erituvçi qaynaş trasiga qiyoslab ölçaşga asoslangan fizikkimyoviy tekşiriş usuli. E. krioskopiya kabi erigan moddaning mol. m.ni ölçaşda qöllanadi. E. usulini F. Raul 1882— 88 yillarda taklif etgan. Raul qonuniga muvofiq, erituvçining töyingan buğ bosimi uçramaydigan modda eritmasi ustidagi konsentratsiyaga proporsional ravişda kamayadi. Moddalarning mol. m.ni E. usuli böyiça anikdaşda toza erituvçining qaynaş t-rasi ölçanadi. Keyin toza erituvçidan ma'lum miqdorda tortib olinadi va unga tekşirilayotgan moddadan aniq ölçab qöşiladi, hosil bölgan eritmaning qaynaş trasini öşa termometr (yoki termopara) yordamida ölçanadi. Ebulioskopik ölçaş murakkabligi tufayli krioskopiya usuliga qaraganda kamroq qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭБУЛИОСКОПИЯ (лот. қайнайман ва ...скопия) — эритма қайнаш трасининг кўтарилишини тоза эритувчи қайнаш трасига қиёслаб ўлчашга асосланган физиккимёвий текшириш усули. Э. криоскопия каби эриган модданинг мол. м.ни ўлчашда қўлланади. Э. усулини Ф. Раул 1882— 88 йилларда таклиф этган. Раул қонунига мувофиқ, эритувчининг тўйинган буғ босими учрамайдиган модда эритмаси устидаги концентрацияга пропорционал равишда камаяди. Моддаларнинг мол. м.ни Э. усули бўйича аникдашда тоза эритувчининг қайнаш т-раси ўлчанади. Кейин тоза эритувчидан маълум миқдорда тортиб олинади ва унга текширилаётган моддадан аниқ ўлчаб қўшилади, ҳосил бўлган эритманинг қайнаш трасини ўша термометр (ёки термопара) ёрдамида ўлчанади. Эбулиоскопик ўлчаш мураккаблиги туфайли криоскопия усулига қараганда камроқ қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.