Edm Mariott
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 218–219-b. — ziyouz.com
Mariott Edm MARIOTT (Mariotte) Edm (1620, Dijon — 1684.12.5, Parij) — fransuz fizigi, Parij FA asosçilaridan biri va birinçi a'zolaridan (1666 y.dan). Dijon yaqinidagi erkaklar monastiri boşliği. Ilmiy işlari gaz va suyukliklar mexanikasi, optika va issiklik masalalariga oid. R. Boyyalai mustaqil tarzda 1676 y.da berilgan gaz massasi hajmining bosimga nisbatan teskari proporsional ravişda özgariş qonuni (q. Boyl — Mapuomm qonuni)hhU1 toğşi va bu qonunni birinçi bölib joyning balandligini barometrning körsatişi böyiça aniqlaşda qölladi. Oqib çiqayotgan suyuqlikning tezligini ifodalaydigan E. Toriçelli taklif qilgan formulani tajribada tasdikladi. Ranglarni, xususan, Quyoş va Oy atrofidagi rangli xalqalarni örgandi. Köz pardasidagi kör doğni birinçi bölib bayon qilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАРИОТТ (Mariotte) Эдм (1620, Дижон — 1684.12.5, Париж) — француз физиги, Париж ФА асосчиларидан бири ва биринчи аъзоларидан (1666 й.дан). Дижон яқинидаги эркаклар монастири бошлиғи. Илмий ишлари газ ва суюкликлар механикаси, оптика ва иссиклик масалаларига оид. Р. Бойялаи мустақил тарзда 1676 й.да берилган газ массаси ҳажмининг босимга нисбатан тескари пропорционал равишда ўзгариш қонуни (қ. Бойль — Mapuomm қонуни)ҳҳУ1 тоғши ва бу қонунни биринчи бўлиб жойнинг баландлигини барометрнинг кўрсатиши бўйича аниқлашда қўллади. Оқиб чиқаётган суюқликнинг тезлигини ифодалайдиган Э. Торичелли таклиф қилган формулани тажрибада тасдиклади. Рангларни, хусусан, Қуёш ва Ой атрофидаги рангли халқаларни ўрганди. Кўз пардасидаги кўр доғни биринчи бўлиб баён қилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.