Edmund Gusserl
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 512-b. — ziyouz.com
Gusserl Edmund GUSSERL (Husserl) Edmund (1859.8.4, Prosnits, Moraviya — 1938.27.4, Freyburg, Breysgau) — nemis faylasufi, fenomenologiya asosçisi. Freyburg un-tida prof. (1916). Avval arifmetikani mantiqiy asoslaş b-n şuğullandi, natijada köplik, birlik va son tuşunçalarini joriy etdi. G. falsafasining manbalari — Platon, Leybnits ta'limotlaridir. G. falsafani aniq fanga aylantiriş, ilmiy bilimning sof mantiqini yaratişni öz oldiga maqsad qilib qöydi. G. borlikdan ajratilgan «sof ong»ni va muayyan subyekt (individ) ongini ajratib körsatişga harakat qildi. Uning nuqtai nazariça, bilişning predmeti, obyekti subyektning unga qaratilgan ongidan taşqarida mavjud bölmaydi. Predmet unga qaratilgan intuitsiya natijasida oçiladi (va yaratiladi). Haqiqat mezoni — subyektning şaxsiy keçinmalaridan iborat. G. ta'limoti ekzistensializm, falsafiy antropologiyaga ta'sir körsatdi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГУССЕРЛЬ (Husserl) Эдмунд (1859.8.4, Просниц, Моравия — 1938.27.4, Фрейбург, Брейсгау) — немис файласуфи, феноменология асосчиси. Фрейбург ун-тида проф. (1916). Аввал арифметикани мантиқий асослаш б-н шуғулланди, натижада кўплик, бирлик ва сон тушунчаларини жорий этди. Г. фалсафасининг манбалари — Платон, Лейбниц таълимотларидир. Г. фалсафани аниқ фанга айлантириш, илмий билимнинг соф мантиқини яратишни ўз олдига мақсад қилиб қўйди. Г. борликдан ажратилган «соф онг»ни ва муайян субъект (индивид) онгини ажратиб кўрсатишга ҳаракат қилди. Унинг нуқтаи назарича, билишнинг предмети, объекти субъектнинг унга қаратилган онгидан ташқарида мавжуд бўлмайди. Предмет унга қаратилган интуиция натижасида очилади (ва яратилади). Ҳақиқат мезони — субъектнинг шахсий кечинмаларидан иборат. Г. таълимоти экзистенциализм, фалсафий антропологияга таъсир кўрсатди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.