Efemerid vaqti
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 255-b. — ziyouz.com
Efemerid vaqti — astronomiyada qöllaniladigan maxsus vaqt; sayyoralarning efemeridalarmni hisoblaşda qöllaniladi. Yerning öz öqi atrofida aylanişi notekis bölganligi sababli, örtaça sutkalar ham notekis keçadi. Şuning uçun astronomiyada Yerning notekis aylanişi bilan boğliq bölgan vaqt qatorida, Oy va sayyoralarning harakatidan aniqlanadigan va tekis ötadigan E.v.dan foydalaniladi va bu vaqt Nyuton vaqti yoki E.v. deyiladi. E.v. 1950 yil fundamental doimiyliklarga bağişlangan Parij konferensiyasida qabul qilindi, 1960 yildan boşlab Quyoş, Oy, sayyoralar va ularning tabiiy yöldoşlari efemeridalarini hisoblaşda joriy etila boşlandi. E.v.dan Yerning öz öqi atrofida aylanişidan aniqlanadigan dunyo vaqtita ötiş tuzatmalari (A T) maxsus astronomik yilnomalarda berib boriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭФЕМЕРИД ВАҚТИ — астрономияда қўлланиладиган махсус вақт; сайёраларнинг эфемеридалармни ҳисоблашда қўлланилади. Ернинг ўз ўқи атрофида айланиши нотекис бўлганлиги сабабли, ўртача суткалар ҳам нотекис кечади. Шунинг учун астрономияда Ернинг нотекис айланиши билан боғлиқ бўлган вақт қаторида, Ой ва сайёраларнинг ҳаракатидан аниқланадиган ва текис ўтадиган Э.в.дан фойдаланилади ва бу вақт Ньютон вақти ёки Э.в. дейилади. Э.в. 1950 йил фундаментал доимийликларга бағишланган Париж конференциясида қабул қилинди, 1960 йилдан бошлаб Қуёш, Ой, сайёралар ва уларнинг табиий йўлдошлари эфемеридаларини ҳисоблашда жорий этила бошланди. Э.в.дан Ернинг ўз ўқи атрофида айланишидан аниқланадиган дунё вақтита ўтиш тузатмалари (А Т) махсус астрономик йилномаларда бериб борилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.