Ega

Ega — gapning boş bölaklaridan biri; gapni taşkil etişda muhim rol öynaydi. E. fikrning kimga, nimaga qaraşli ekanligini anglatadi, şu jihatdan kesim bilan özaro yaqin boğlangan. E., odatda, kesim orqali, kesim esa E. orqali, bir-biriga nisbat beriş bilan belgilanadi. Grammatik jihatdan E. boşqa bölaklarga nisbatan hokim vaziyatni egallaydi (ba'zi ilmiy adabiyotlarda mutlaq hokim sifatida gapning kesimi körsatiladi). E. vazifasida kelgan söz egalik va köplik qöşimçalarini qabul qila oladi va boş kelişlik şaklida qöllanadi. U köpinça ot, olmoş, otlaşgan söz va söz birikmasi bilan ifodalanadi. E., asosan, kesimdan avval keladi; bunday söz tartibi E.ning grammatik belgilaridan biridir. Ba'zan kesimdan keyin işlatilişi ham mumkin; bu hodisa inversiya deyiladi. E. ba'zan birgina sözdan, ba'zan esa bir neça sözdan, ya'ni sintaktik birlikdan iborat böladi. Mas: T i n ç l i k uruşni yengadi. Işlagan tişlar, işlamagan kişnar (Maqol). Otlarning otxonaga olib ötilmagani Ziyodillani taajjublantirdi (H.Ğulom).

E. gapda har doim biror söz yoki sözlar birikmasi bilan ifodalanişi şart emas. Ba'zi gaplarda E. tuşib qolişi, yaşirin bölişi mumkin. E.ning gapda qöllanişi yoki qöllanmasligi gapning mantiqiy mundarijasi, grammatik şakli va nutq uslubi bilan bevosita boğliq.

Ne'mat Mahkamov.