Egotsentrizm

Egotsentrizm (lot. ego — men va — markaz) — şaxsning öz qiziqiş doirasiga boğlanib qolişi, boşqa odamlar va narsalarga nisbatan özining dastlabki bilişiga oid qaraşi yoki fikrini özgartira olmasligi, hatto öz tajribasiga qarama-qarşi axborotlarga moslaşa bilmasligidan iborat, xislati. E. negizida insonning öz nuqtai nazariga qarama-qarşi qaraşlar mavjud bölişi mumkinligini tan olmasligi, tuşuna bilmasligi hodisasi yotadi. Şaxsda öziga haddan ziyod işoniş ustuvorligi tufayli u boşqalarning ruhiy holatlari, baholaş tizimini öziniki bilan aynan bir xil deb tasavvur qiladi. E.ni oddini oliş uçun şaxsda tadrijiy ravişda «özlik» markazidan «bizlik» «umumiylik» xattiharakatiga ötiş qobiliyatini rivojlantiriş (detsentratsiya)ni yölga qöyiş joiz. Yakka şaxs jamoa, millat, jamiyat bilan hamkorlik qilgandagina komil insonga aylanişi hamda qöpçilik fikri va izmiga tuşişi yuksak naf keltirişini uqtiriş lozim. Turmuşning barça sohalarida faol iştirok etiş orqaligina E.dan xalos böliş mumkin. E. ilk bolalikdan yaqqol közga taşlanadi, lekin 12—14 yoşlarda bu holat yanada kuçayadi, hatto keksalik davrida ham davom etadi. Tadqiqotlarda E.ning bir neça turlari örganilgan: a) bilişga oid E. şaxsning idrok va tafakkur jarayonlarida namoyon böladi; b) xulq-atvor E.i odamlarning xattiharakati, xulqi va qiliğini idrok etişdagi noqobillikda ifodalanadi; v) muomala E.i inson tomonidan axborotni özgalarga uzatişda yuzaga keladi, boşqalar qöllagan tuşunçalar, ma'lumotlar va fikrlaş mantiğiga mensimay munosabatda bölişida aks etadi. Şaxslararo munosabatga kirişiş, işbilarmonlik öyinlari bilan şuğullaniş orqali insonda E.ning kamayişi kuzatiladi.