Ehtiros
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 283-b. — ziyouz.com
Ehtiros — butun vujudni qamrab oluvçi kuçli kötarinkilik tuyğusi; uzluksiz, davomli, barqaror hissiy holat. E.ning namoyon bölişi, keçişi va kuçayişining sabablari xilmaxil. Uning negizida odamning ongli e'tiqodi, şaxsiy ğoyasini röyobga çiqariş istagi, öz qaraşlarini amalda qaror toptiriş xohişi yotadi. Jöşqin tuygular, tabiat gözalligiga oşnolik hissi, sportga işqivozlik, şahvoniy moyillik, şuningdek, qimor, giyohvandlikka beriliş, diniy fanatizm E.ning omillari bölişi mumkin. E.ning kelib çiqişiga ba'zi ruhiy xastalik (şubhalaniş, alahsiraş, közga allanarsalarning körinişi, qörquv kabilar)dagi hissiy holatlar sabab böladi. E. faol harakatga turtki beradi, xissiy va irodaviy xislatlarni uygunlaştiradi. Şaxsning ma'naviy, aqliy, axloqiy, jismoniy fazilatlari qöşilib buyuk işlar, yuksak jasorat, tengsiz kaşfiyotga yetaklaydi. E. insonni öz oldiga qöygan maqsadini röyobga çiqarişga butun ğayratini safarbar etuvçi körinişga ega. Mehnat qilişga, bilim olişga intiliş, jasorat, fidoyilik — ijobiy E. namunasi bölsa, şaxsiyatparastlik, hirsga beriliş, qasoskorlik, huquqtartibotni buzişga qaratilgan harakat salbiy E.ga misol böladi.
Ergaş Ğoziyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭҲТИРОС — бутун вужудни қамраб олувчи кучли кўтаринкилик туйғуси; узлуксиз, давомли, барқарор ҳиссий ҳолат. Э.нинг намоён бўлиши, кечиши ва кучайишининг сабаблари хилмахил. Унинг негизида одамнинг онгли эътиқоди, шахсий ғоясини рўёбга чиқариш истаги, ўз қарашларини амалда қарор топтириш хоҳиши ётади. Жўшқин туйгулар, табиат гўзаллигига ошнолик ҳисси, спортга ишқивозлик, шаҳвоний мойиллик, шунингдек, қимор, гиёҳвандликка берилиш, диний фанатизм Э.нинг омиллари бўлиши мумкин. Э.нинг келиб чиқишига баъзи руҳий хасталик (шубҳаланиш, алаҳсираш, кўзга алланарсаларнинг кўриниши, қўрқув кабилар)даги ҳиссий ҳолатлар сабаб бўлади. Э. фаол ҳаракатга туртки беради, хиссий ва иродавий хислатларни уйгунлаштиради. Шахснинг маънавий, ақлий, ахлоқий, жисмоний фазилатлари қўшилиб буюк ишлар, юксак жасорат, тенгсиз кашфиётга етаклайди. Э. инсонни ўз олдига қўйган мақсадини рўёбга чиқаришга бутун ғайратини сафарбар этувчи кўринишга эга. Меҳнат қилишга, билим олишга интилиш, жасорат, фидойилик — ижобий Э. намунаси бўлса, шахсиятпарастлик, ҳирсга берилиш, қасоскорлик, ҳуқуқтартиботни бузишга қаратилган ҳаракат салбий Э.га мисол бўлади.
Эргаш Ғозиев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.