Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Ekotip

    Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 44-b. — ziyouz.com

    Ekotip EKOTIP, ekologik tip — muayyan ekologik şaroitga moslaşgan. bir turga mansub ösimliklardagi bir xil populyatsiyalar majmui; şu şaroitda irsiy morfologik, fiziologik, biokimyoviy va boşqalar xususiyatlar vujudga keladi. «E.» terminini fanga şved olimi G.Turesson kiritgan (1920). E.ning 3 turi bor: iqlimiy yoki geografik E. — tur yaşaş arealining alohida qismini işğol qiladi; ular ma'lum iqlim şaroiti ta'sirida şakllangan, mas, janubiy E. şimoldagisidan past böyliligi, qisqa, ingiçka va dağal bargi hamda ustida mumsimon qavat bölişi bilan farq qiladi; edafik E. — tuproq ta'sirida hosil böladi; mas, Piskom daryosi havzasida ösgan piskom piyozi alohida tur sifatida tavsiflangan; biotik yoki senotik E. — tur atrofidagi ma'lum ösimliklar qoplami ta'sirida vujudga keladi va rivojlanadi; mas, oqsöxtaning ötloq va örmondagi ekotipi.

    E. turlarning kelib çiqişi jarayonidagi bosqiçlardan biri. U uzoq davom etgan tarixiy jarayonda paydo böladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЭКОТИП, экологик тип — муайян экологик шароитга мослашган. бир турга мансуб ўсимликлардаги бир хил популяциялар мажмуи; шу шароитда ирсий морфологик, физиологик, биокимёвий ва бошқалар хусусиятлар вужудга келади. «Э.» терминини фанга швед олими Г.Турессон киритган (1920). Э.нинг 3 тури бор: иқлимий ёки географик Э. — тур яшаш ареалининг алоҳида қисмини ишғол қилади; улар маълум иқлим шароити таъсирида шаклланган, мас, жанубий Э. шимолдагисидан паст бўйлилиги, қисқа, ингичка ва дағал барги ҳамда устида мумсимон қават бўлиши билан фарқ қилади; эдафик Э. — тупроқ таъсирида ҳосил бўлади; мас, Писком дарёси ҳавзасида ўсган писком пиёзи алоҳида тур сифатида тавсифланган; биотик ёки ценотик Э. — тур атрофидаги маълум ўсимликлар қоплами таъсирида вужудга келади ва ривожланади; мас, оқсўхтанинг ўтлоқ ва ўрмондаги экотипи.

    Э. турларнинг келиб чиқиши жараёнидаги босқичлардан бири. У узоқ давом этган тарихий жараёнда пайдо бўлади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.