Ekran
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 44–45-b. — ziyouz.com
Ekran (frans. — parda) — 1) tasvirlar tuşiriş yoki hosil qiliş uçun möljallangan qurilma. Mas, kino E. i (parda), televizor E.i (şişa qurilma) va boşqalar; 2) turli nurlanişlarni yutadigan, qaytaradigan yoki insonni ulardan himoya qiladigan qurilma (mas, bug qozoni E.i — suvni isitiş uçun issiqlik nurlarini yutadi, rentgen qurilmasining E.i — rentgen nurlarini körinuvçi nurlarga aylantiradi va insonni ularning zararli ta'siridan himoya qiladi); 3) radiotexnika va elektrotexnika qurilmalari va boşqalarni foydasiz va xalaqit beruvçi taşqi elektromagnit maydondan himoya qiliş uçun möljallangan tösiq. Bunday E. elektr tokini yaxşi ötkazuvçi metall (mis, alyuminiy) dan yasaladi. Unda taşqi elektromagnit maydon özgaruvçan tok hosil qiladi. Bu tok E.da ikkilamçi elektron maydonni vujudga keltiradi. Bu maydonning amplitudasi taşqi maydon amplitudasiga teng, fazasi esa qarama-qarşidir. Şuning uçun natijaviy elektromagnit maydonning ta'siri kamayadi. Qurilmalarni bunday E.lar bilan ta'minlaş ekranlaş deb ataladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭКРАН (франц. — парда) — 1) тасвирлар тушириш ёки ҳосил қилиш учун мўлжалланган қурилма. Мас, кино Э. и (парда), телевизор Э.и (шиша қурилма) ва бошқалар; 2) турли нурланишларни ютадиган, қайтарадиган ёки инсонни улардан ҳимоя қиладиган қурилма (мас, буг қозони Э.и — сувни иситиш учун иссиқлик нурларини ютади, рентген қурилмасининг Э.и — рентген нурларини кўринувчи нурларга айлантиради ва инсонни уларнинг зарарли таъсиридан ҳимоя қилади); 3) радиотехника ва электротехника қурилмалари ва бошқаларни фойдасиз ва халақит берувчи ташқи электромагнит майдондан ҳимоя қилиш учун мўлжалланган тўсиқ. Бундай Э. электр токини яхши ўтказувчи металл (мис, алюминий) дан ясалади. Унда ташқи электромагнит майдон ўзгарувчан ток ҳосил қилади. Бу ток Э.да иккиламчи электрон майдонни вужудга келтиради. Бу майдоннинг амплитудаси ташқи майдон амплитудасига тенг, фазаси эса қарама-қаршидир. Шунинг учун натижавий электромагнит майдоннинг таъсири камаяди. Қурилмаларни бундай Э.лар билан таъминлаш экранлаш деб аталади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.