Ekspressivlik
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 51-b. — ziyouz.com
Ekspressivlik (lot. ifodalaniş, namoyon böliş) — har xil individlarda ma'lum gen allelining fenotipik namoyon böliş darajasi. «E.» terminini fanga rus olimi N. V. TimofeyevResovskiy kiritgan (1927). Allel gen tomonidan boşqariluvçi belgida özgaruvçanlik bölmaganida doimiy E., aks holda özgaruvçan E. namoyon böladi. Har xil genlarning allellari turli darajadagi E. bilan tavsiflanişi mumkin. Odamlarda AVO (qon guruhlari) allellari tizimi deyarli doimiy E.ka, köz rangini belgilovçi allellar özgaruvçan E.ka misol böladi. Drozofila paşşasida köz fasetkalarining sonini kamaytiruvçi mutatsiya gomozigotali paşşalarda fasetkalar sonini 0 dan 50% gaça özgarişini ta'minlaydi. Özgaruvçan E. hodisasi genotipik muhit va taşqi muhit şaroitlarining ta'sirida röy beradi. Şuning uçun organizm genotipi genotip bilan yaşaş muhiti şaroiti ta'sirida fenotipik namoyon böladigan genlarning özaro ta'siri natijasida şakllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭКСПРЕССИВЛИК (лот. ифодаланиш, намоён бўлиш) — ҳар хил индивидларда маълум ген аллелининг фенотипик намоён бўлиш даражаси. «Э.» терминини фанга рус олими Н. В. ТимофеевРесовский киритган (1927). Аллел ген томонидан бошқарилувчи белгида ўзгарувчанлик бўлмаганида доимий Э., акс ҳолда ўзгарувчан Э. намоён бўлади. Ҳар хил генларнинг аллеллари турли даражадаги Э. билан тавсифланиши мумкин. Одамларда АВО (қон гуруҳлари) аллеллари тизими деярли доимий Э.ка, кўз рангини белгиловчи аллеллар ўзгарувчан Э.ка мисол бўлади. Дрозофила пашшасида кўз фасеткаларининг сонини камайтирувчи мутация гомозиготали пашшаларда фасеткалар сонини 0 дан 50% гача ўзгаришини таъминлайди. Ўзгарувчан Э. ҳодисаси генотипик муҳит ва ташқи муҳит шароитларининг таъсирида рўй беради. Шунинг учун организм генотипи генотип билан яшаш муҳити шароити таъсирида фенотипик намоён бўладиган генларнинг ўзаро таъсири натижасида шаклланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.