Ekvator

Ekvator (lot. ayeyaia!og — teng böluvçi), geografik ekvator, Yer ekvatori — 1) Yer yuzasida qutblardan teng uzoqliqdan ötkazilgan katta aylana çiziq; Yerning aylaniş öqiga perpendikulyar bölgan va uning markazidan ötuvçi yassi yuza bilan yer yuzasining kesişgan çiziği. E. uzunligi 40 075 696 m. E. Yer şarini ikkiga — Şim. va Janubiy yarim şarlarga böladi. Geografik kengliklar E.dan qutblarga tomon hisoblanadi. E.da keça va kunduz doimo teng böladi. Quyoş E. ustida har yili 2 marta — bahorgi teng kunlik va yozgi teng quk/şklarda zenitda böladi;

2)osmon ekvatori — osmon sferasi barça nuqtalarining olam qutblaridan 90° da joylaşgan katta doirasi. Osmon E. tekisligi Yer E. tekisligiga parallel va kuzatiş joyidan biror tomonda ufq tekisligiga 90° — (r burçak ostida qiya joylaşgan, f — bu yerda joyning kengligi. Osmon E. osmon sferasini Şim. va Janubiy yarim şarlarga ajratadi.