Ekzogamiya

Ekzogamiya (ekzo... va yun. — nikoh) — ibtidoiy jamiyatda bir uruğ yoki jamoa a'zolari orasida jinsiy munosabatlarning taqiqdanganligi. E.ning dastlabki va köp tarqalgan şakli ibtidoiy jamoa davridagi ota uruği yoki ona uruği orasida özaro qarindoşlik munosabatlaridagi uruğçilik E.dir. E. paydo bölişi haqidagi qaraşlarni, asosan, 3 guruhga ajratiş mumkin. Ba'zi bir tadqiqotçilar (L.G.Morgan va boşqalar) E.ning kelib çiqişini qonqarindoşlar örtasidagi nikoh natijasida yuzaga keladigan zararli oqibatlardan qutuliş zarurati bilan, boşqalari esa (E. Taylor, A. M. Zolotarev, K. LeviStros) kişilarning ijtimoiy aloqalarni kengaytiriş va jamoalararo munosabatlar örnatişga intiliş bilan izohlaydilar. 3guruh tadqiqotçilar (S.P. Tolstov, Yu. I. Semyonov) esa E.ni avvalo jamoada ijtimoiy tinçlikni qaror toptiriş vositasi bölgan, çunki şu tariqa jinsiy munosabatlar va ular bilan boğliq bölgan nizolar jamoa doirasidan taşqariga çiqarib qöyilgan, deb hisoblaydilar.