Ekzosfera

Ekzosfera (ekzo... va sfera) — atmosferaning eng siyrak taşqi qatlami. E.da zarralarning erkin yuguriş yöli kosmik fazoga uçib keta oladigan darajada katta böladi. E.dagi «havo»ning massasi 10_ş atmosfera massasiga yaqin. Yengil gazlar (vodorod N, geliy Ne) eng tez uçib ketadi. E. 450—800 km balandlikda boşlanib, uning yuqori çegarasi Yer sirtidan bir neça ming km balandlikkaça boradi. Bu balandlikda zarralar konsentratsiyasi kosmik fazodagidek. E. ionlaşgan gaz (plazma) dan iborat böladi; uning boşlanişida zaryadlangan va neytral zarralar soni taxminan teng; E.ning yuqori yarmida havo deyarli töliq ionlaşgan böladi. E.ning pastki va örta qismlari, asosan, kislorod O va vodorod N atomlaridan iborat; balandlik ortişi bilan yengil gazlarning nisbiy konsentratsiyasi (ayniqsa, ionlaşgan vodorodniki) tez ortib boradi. E.ning gazokinetik t-rasi 1500— 3000 K ga teng. E.da, asosan, Yerning radiatsion mintaqasi joylaşgan.