Elam tili
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 58-b. — ziyouz.com
Elam tili — qadimiy Elam davlatida va Eron toğliklarining jan. qismida mil. av. 3—1-ming yilliklarda yaşagan xalqning (ölik) tili. Dravid tillari bilan qarindoşligi aniqlangan. E.t.ning ilk yodgorliklari — ibodatxonalarning xöjalik hujjatlari — kdd. elam davriga (mil. av. 30—24-asrlar) mansub bölib, ilk elam rasmli (iyeroglifik) sözböğin yozuvida yozilgan (hali töliq örganilmagan). Uşbu davr oxirlarida E.t.da çiziqli böğinli elam yozuvi va akkad mixxati qöllana boşlagan (13-asrga mansub podşolik bitimlari). Örta elam davrida yodgorliklarning matnlari mixxatda bitilgan (mil. av. 14—12alar). Yangi elam davriga podşolik yozişmalari, xöjalik hujjatlari mansub (mil. av. 8—6-asrlar). Urartu hududidan E.t.dagi badiiy matn (mil. av. 8-asr) topilgan. Mil. av. 6— 4-asrlarda Axomaniylar davlatining Eron hududida E.t. rasmiy til hisoblangan. Uşbu tildagi köpdanköp yaxlit matnli yodgorliklar ayni şu davrga mansub. Biroq uning leksikasi, köplab kalkalari, sintaksisi, uslubi qadimiy fors tilining kuçli ta'siriga uçragan edi. E.t. ilk örta asrlargaça saqlanib qolgan, degan taxminlar mavjud.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭЛАМ ТИЛИ — қадимий Элам давлатида ва Эрон тоғликларининг жан. қисмида мил. ав. 3—1-минг йилликларда яшаган халқнинг (ўлик) тили. Дравид тиллари билан қариндошлиги аниқланган. Э.т.нинг илк ёдгорликлари — ибодатхоналарнинг хўжалик ҳужжатлари — кдд. элам даврига (мил. ав. 30—24-асрлар) мансуб бўлиб, илк элам расмли (иероглифик) сўзбўғин ёзувида ёзилган (ҳали тўлиқ ўрганилмаган). Ушбу давр охирларида Э.т.да чизиқли бўғинли элам ёзуви ва аккад миххати қўллана бошлаган (13-асрга мансуб подшолик битимлари). Ўрта элам даврида ёдгорликларнинг матнлари миххатда битилган (мил. ав. 14—12алар). Янги элам даврига подшолик ёзишмалари, хўжалик ҳужжатлари мансуб (мил. ав. 8—6-асрлар). Урарту ҳудудидан Э.т.даги бадиий матн (мил. ав. 8-аср) топилган. Мил. ав. 6— 4-асрларда Ахоманийлар давлатининг Эрон ҳудудида Э.т. расмий тил ҳисобланган. Ушбу тилдаги кўпданкўп яхлит матнли ёдгорликлар айни шу даврга мансуб. Бироқ унинг лексикаси, кўплаб калькалари, синтаксиси, услуби қадимий форс тилининг кучли таъсирига учраган эди. Э.т. илк ўрта асрларгача сақланиб қолган, деган тахминлар мавжуд.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.