Elastiklik nazariyasi

Elastiklik nazariyasi — mexanikaning tinç yoki harakatlanuvçi jismlarda yuk (kuç) ta'sirida hosil böladigan siljiş, deformatsiya va kuçlanişlarni örganadigan bölimi. Kuç, tra, radioaktiv nurlaniş va boşqalar ta'sirida bölgan har xil jismlar (maşinalar, inşootlar, konstruksiyalar va ularning elementlari, töğonlar, geologik strukturalar, tirik organizm qismlari va h.k.) E.n. usullarida tekşiriladi. E.n. usullari vositasida obyekt (maşina, inşoot va boşqalar) ning mustahkamlik çegarasini hamda uning işlaş jarayonida ruxsat etilgan kuçlanişlar çegarasini hisoblaş, inşootlar, konstruksiya va detallarning optimal ölçamlarini aniqlaş, dinamik ta'sirlar, mas, elaspgik tölqinlar tarqalganda ularda paydo böladigan ortiqça kuçlanişlarni belgilaş, konstruksiyaning tebranişlar amplitudasi, çastotasi hamda ularda hosil böladigan dinamik kuçlanişlarni hisoblaş, hisoblanayotgan obyektning ustuvorligini yöqotuvçi kuçlar qiymatini aniqlaş mumkin. Şunday hisoblaşlar yordamida qurilişi lozim bölgan obyekt uçun materiallar ham tanlanadi. Plastiklik nazariyasining baz'i masalalarini yeçişda (mas, ketmaket yaqinlaşiş usulida) ham E.n. qöllaniladi.

E.n. texnika va sanoatning turli sohalarida, mas, quriliş işlarida, aviatsiya va raketasozlik, maşinasozlik, toğkon işlarida, şuningdek, fizika, seysmologiya, biomexanika va boşqalar fanlarda mustahkamlik, deformatsiyalaniş va ustuvorlik hisoblarining nazariy asosini taşkil qiladi.