Eldegiziylar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 63-b. — ziyouz.com
Matn sifati past bölişi mumkin. Bu maqola PDF'dagi buzuq belgilar bilan olingan (işonç 80%): ayrim söz va raqamlar xato bölişi mumkin — iqtibos keltirişdan oldin asl matn bilan solişting.
Eldegiziylar — Ozarbayjon va Şim. Irokda hukmronlik qilgan sulola (1136—1225). Asosçisi — Şamsiddin Eldegiz (1136—74). Şamsiddinning kelib çikişi ğulom(qul)lardan bölib, keyinçalik saljuqiylardan Arslonşohning otabegi bölgan. 1136 yildan mustaqil hokimlik qila boşlagan. U parçalanib ketayotgan saljuqiylar davlatining boşqa hududlari hokimlari bilan kuraş asnosida Ozarbayjonning jan. va şim.ning bir qismini hamda Eronning şim.ğarbiy qismini öz hukmronligi ostiga birlaştirgan. Uning öğli Muhammad Jahon Pahlavon davrida (1174—86) davlatning poytaxti Hamadon şahri bölgan. Ozarbayjonni uning ukasi Qizil Arslon boşqarib, u saljuqiylar, Gruziya va Şirvon bilan muvaffaqiyatli kuraş olib borgan. Mamlakat içkarisida u öz vakolatlarini oşirişni talab qilib çiqayotgan viloyat hokimlari bilan kuraşib mana şu kuraş jarayonida halok bölgan (1191). E. davlati möğullar istilosi davrida (1220—22) qattiq larzaga kelgan, söngra xorazmşoh Jaloliddin Manguberdning zarbalari ostida barham topgan (1225).
Ad.: Al i zade A.A., Sotsialnoekonomiçeskaya i politiçeskaya istoriya Azerbaydjana XIII-XIV vv., Baku, 1956.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭЛДЕГИЗИЙЛАР — Озарбайжон ва Шим. Ирокда ҳукмронлик қилган сулола (1136—1225). Асосчиси — Шамсиддин Элдегиз (1136—74). Шамсиддиннинг келиб чикиши ғулом(қул)лардан бўлиб, кейинчалик салжуқийлардан Арслоншоҳнинг отабеги бўлган. 1136 йилдан мустақил ҳокимлик қила бошлаган. У парчаланиб кетаётган салжуқийлар давлатининг бошқа ҳудудлари ҳокимлари билан кураш асносида Озарбайжоннинг жан. ва шим.нинг бир қисмини ҳамда Эроннинг шим.ғарбий қисмини ўз ҳукмронлиги остига бирлаштирган. Унинг ўғли Муҳаммад Жаҳон Паҳлавон даврида (1174—86) давлатнинг пойтахти Ҳамадон шаҳри бўлган. Озарбайжонни унинг укаси Қизил Арслон бошқариб, у салжуқийлар, Грузия ва Ширвон билан муваффақиятли кураш олиб борган. Мамлакат ичкарисида у ўз ваколатларини оширишни талаб қилиб чиқаётган вилоят ҳокимлари билан курашиб мана шу кураш жараёнида ҳалок бўлган (1191). Э. давлати мўғуллар истилоси даврида (1220—22) қаттиқ ларзага келган, сўнгра хоразмшоҳ Жалолиддин Мангуберднинг зарбалари остида барҳам топган (1225).
Ад.: Ал и заде А.А., Социальноэкономическая и политическая история Азербайджана ХIII-ХIV вв., Баку, 1956.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.