Elektr apparatlar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 67-b. — ziyouz.com
Elektr apparatlar — turli qurilmalar, maşinalar, mexanizmlar va boşqalarning elektr va noelektr parametrlarini özgartiriş, rostlaş, ölçaş, nazorat qiliş hamda ularni ortiqça kuçlanişlardan himoya qiliş uçun möljallangan elektr qurilmalar. Vazifasiga köra, kommutatsion, işga tuşiruvçirostlovçi, rostlovçi, çeklovçi, ölçovçi, nazorat qiluvçi turlarga bölinadi. Işi qanday fizik hodisaga asoslanganligiga qarab, E.a.ni elektromagnit, issiqlik, induksion va boşqalar turlarga ham böliş mumkin. Ba'zan, bir apparatning işi bir neça fizik hodisalarga asoslangan böladi. Avtomatik va noavtomatik E. a. ham farqlanadi. E. a. jumlasiga boşqariş knopkalari, rubilniklar, ajratkiçlar, viklyuçatellar (kommutatsion E.a.), kontaktorlar, kontrollyorlar, magnitli işga tuşirgiçlar, reostatlar va boşqalar (işga tuşiruvçirostlovçi E.a.), rostlagiçlar, stabilizatorlar va boşqalar (rostlovçi E.a.), elektr reaktorlar, eruvçan saqlagiçlar, razryadniklar va boşqalar (çeklovçi E.a.), tok transformatorlari, kuçlaniş transformatorlari (ölçovçi E.a.) va boşqalar qurilmalar kiradi. E.a. elektr tarmoqlarini himoya qiliş tizimlarida, işlab çiqariş jarayonlarida qöllaniladigan işga tuşirişrostlaş qurilmalarida, transport vositalarida, avtomatika va telemexanika tizimlarida, aloqa, radio va televideniye tarmoqlari va boşqalar köp sohalarda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭЛЕКТР АППАРАТЛАР — турли қурилмалар, машиналар, механизмлар ва бошқаларнинг электр ва ноэлектр параметрларини ўзгартириш, ростлаш, ўлчаш, назорат қилиш ҳамда уларни ортиқча кучланишлардан ҳимоя қилиш учун мўлжалланган электр қурилмалар. Вазифасига кўра, коммутацион, ишга туширувчиростловчи, ростловчи, чекловчи, ўлчовчи, назорат қилувчи турларга бўлинади. Иши қандай физик ҳодисага асосланганлигига қараб, Э.а.ни электромагнит, иссиқлик, индукцион ва бошқалар турларга ҳам бўлиш мумкин. Баъзан, бир аппаратнинг иши бир неча физик ҳодисаларга асосланган бўлади. Автоматик ва ноавтоматик Э. а. ҳам фарқланади. Э. а. жумласига бошқариш кнопкалари, рубильниклар, ажраткичлар, виключателлар (коммутацион Э.а.), контакторлар, контроллёрлар, магнитли ишга туширгичлар, реостатлар ва бошқалар (ишга туширувчиростловчи Э.а.), ростлагичлар, стабилизаторлар ва бошқалар (ростловчи Э.а.), электр реакторлар, эрувчан сақлагичлар, разрядниклар ва бошқалар (чекловчи Э.а.), ток трансформаторлари, кучланиш трансформаторлари (ўлчовчи Э.а.) ва бошқалар қурилмалар киради. Э.а. электр тармоқларини ҳимоя қилиш тизимларида, ишлаб чиқариш жараёнларида қўлланиладиган ишга туширишростлаш қурилмаларида, транспорт воситаларида, автоматика ва телемеханика тизимларида, алоқа, радио ва телевидение тармоқлари ва бошқалар кўп соҳаларда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.