Elektr hisoblagiç
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 78–79-b. — ziyouz.com
Elektr hisoblagiç — ma'lum vaqt oraliğida sarflangan elektr energiyasini hisoblaydigan elektr ölçaş asbobi. Özgarmas tok va özgaruvçan tok E. h. lari bor. Özgarmas tok zanjirida magnitoelektrik, ferrodinamik, elektrolitik va elektrodinamik sistemalar, özgaruvçan tok zanjirida induksion (aktiv va reaktiv energiyani hisobga oladigan) E. h.lar işlatiladi. Elektrolitik sistemadan boşqa hamma sistemalarda E. h. mikroelektr dvigateldan iborat bölgani uçun ular köpinça motorli E. h. deb ataladi. E. h.da tekşiriladigan zanjirga ketmaket va parallel ulanadigan tok hamda kuçlaniş zanjirlari böladi.
Ölçaş natijasi (kilovattsoat) disk öqi bilan çervyakli uzatma orqali biriktirilgan hisoblaş mexanizmidan olinadi. Özgaruvçan tok E. h.lari xonadonlarda, yoritiş tarmoqdarida, kommunal xöjalikda, özgarmas tok E. hlari yirik korxonalarda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭЛЕКТР ҲИСОБЛАГИЧ — маълум вақт оралиғида сарфланган электр энергиясини ҳисоблайдиган электр ўлчаш асбоби. Ўзгармас ток ва ўзгарувчан ток Э. ҳ. лари бор. Ўзгармас ток занжирида магнитоэлектрик, ферродинамик, электролитик ва электродинамик системалар, ўзгарувчан ток занжирида индукцион (актив ва реактив энергияни ҳисобга оладиган) Э. ҳ.лар ишлатилади. Электролитик системадан бошқа ҳамма системаларда Э. ҳ. микроэлектр двигателдан иборат бўлгани учун улар кўпинча моторли Э. ҳ. деб аталади. Э. ҳ.да текшириладиган занжирга кетмакет ва параллел уланадиган ток ҳамда кучланиш занжирлари бўлади.
Ўлчаш натижаси (киловаттсоат) диск ўқи билан червякли узатма орқали бириктирилган ҳисоблаш механизмидан олинади. Ўзгарувчан ток Э. ҳ.лари хонадонларда, ёритиш тармоқдарида, коммунал хўжаликда, ўзгармас ток Э. ҳлари йирик корхоналарда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.