Elektr organlar

Elektr organlar — baliqlarning elektr razryad hosil qiluvçi juft organlari. Har qanday baliq tanasi atrofida, odatda, kuçsiz elektr maydoni hosil böladi. E.o. konvergent usulda bir qança baliqlar (olabuğasimonlar, ilonbaliqlar, skatlar, laqqalar va boşqalar)da vujudga kelgan; hoz. 300 dan ortiq tur baliqlarda E.o. bor. E.o. turli baliqlarda turliça joylaşadi. Har bir elektr organ ustunçaga örnaşgan köp sonli elektr plastinkalar (EP)dan tuzilgan. EP şaklan özgargan muskul, nerv yoki bezli hujayralardan iborat. Hujayralar membranasida kimyoviy reaksiyalar natijasida elektr zaryadlari töplanadi. Plastinkalarning ostki qismi manfiy, yuqori qismi musbat zaryadlanadi. E.o. plastinkalari va ustunçalari soni har xil: elektrli skatlarda 500 ga yaqin ustunçalarning har qaysisida 400 tadan EP böladi. Har bir ustunçadagi EP ketmaket, elektr ustunçalar esa parallel joylaşgan. E.o. reagentlar kelib turadigan va kimyoviy reaksiyalar mahsuloti çiqarilib turiladigan bölsa, elektr generator singari töxtovsiz işlab turadi. E.o. işini adaşgan, yuz va tiltomoq nervlari boşqaradi. E.o. uçida hosil böladigan elektr potensiallar farqi skatlarda 300 V, elektrli ilon baliqlardz. 650 V gaça, impuls razryadi kuçi 1 kVt dan 6 kVt gaça yetadi. Elektr razryadlardan hayvonlar yirtqiçlardan himoyalaniş, öljasiga hujum qiliş, tur içidagi signalizatsiya va loyqa suvda möljal oliş vositasi sifatida foydalanişadi. Baliqlar boşida joylaşgan lorens kapsulalari elektr retseptorlar vazifasini bajarişi taxmin qilinadi. Lorens kapsulalari ingiçka naylar orqali teri sirtiga va yon çiziqlari nayiga oçiladi. Boşqa baliqlarni ölimga olib keladigan tok kuçi E.o.ga ega bölgan baliqlar uçun xavf tuğdirmaydi.