Elektr soat
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 74-b. — ziyouz.com
Elektr soat — elektromagnit mexanizm bilan yuradigan soat. Birinçi marta soatga elektr qurilmalarini qöllaş 19-asr 30—40-y.laridan boşlangan. Dastlab, E.s. elektromagnit, elektr dvigatel va boşqalar yordamida yurgan. 20-asr 50-y.larigaça elektromagnit soatlar yirik gabaritli, mayatnikli, balansirli bölgan. Keyinçalik ixçamroq E.s.lar ham yaratilgan. E.s.lar individual (yakka) va guruh (gruppa) bölib işlaydigan xillarga bölinadi. Ixçam (individual) E.s.lar 120 yoki 220 V quçlanişli özgaruvçan tok tarmoğidan harakatlanuvçi magnit mayatnikli asinxron yoki sinxron elektr dvigateli yordamida işlaydi. Guruh bölib işlaydigan E.s. bir joydan boşqarib turiladi. Bular, asosan, şahar köçalari, idoralar, korxonalar, öquv yurtlari, aeroport va vokzallarda işlatiladi. Qölga taqiladigan, stol ustiga qöyiladigan va devorga osiladigan batareyali E.s.lari keng tarqalgan. Elektron sxemali va siferblatda raqamlar özgarib turadigan bunday soatlar elektron soatlar deb ataladi. Toşkent kurantidat soat E. s. hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭЛЕКТР СОАТ — электромагнит механизм билан юрадиган соат. Биринчи марта соатга электр қурилмаларини қўллаш 19-аср 30—40-й.ларидан бошланган. Дастлаб, Э.с. электромагнит, электр двигатель ва бошқалар ёрдамида юрган. 20-аср 50-й.ларигача электромагнит соатлар йирик габаритли, маятникли, балансирли бўлган. Кейинчалик ихчамроқ Э.с.лар ҳам яратилган. Э.с.лар индивидуал (якка) ва гуруҳ (группа) бўлиб ишлайдиган хилларга бўлинади. Ихчам (индивидуал) Э.с.лар 120 ёки 220 В қучланишли ўзгарувчан ток тармоғидан ҳаракатланувчи магнит маятникли асинхрон ёки синхрон электр двигатели ёрдамида ишлайди. Гуруҳ бўлиб ишлайдиган Э.с. бир жойдан бошқариб турилади. Булар, асосан, шаҳар кўчалари, идоралар, корхоналар, ўқув юртлари, аэропорт ва вокзалларда ишлатилади. Қўлга тақиладиган, стол устига қўйиладиган ва деворга осиладиган батареяли Э.с.лари кенг тарқалган. Электрон схемали ва циферблатда рақамлар ўзгариб турадиган бундай соатлар электрон соатлар деб аталади. Тошкент курантидат соат Э. с. ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.