Elektr zanjiri
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 70-b. — ziyouz.com
Elektr zanjiri — elektr energiyasi manbalari, qabul qilgiçlari (iste'molçilari) va ularni bir-biriga tutaştiruvçi ötkazgiçlar (simlar) majmui. E.z. tarkibiga ulabuzgiçlar (viklyuçatellar), qayta ulagiçlar (pereklyuçatellar), saqlagiçlar, himoyalaş va kommutatsiya (uzibulaş) apparatlari, ölçaş va nazorat asboblari va boşqalar ham kiradi. E.z. yordamida elektr energiyasi (elektromagnit energiya yoki zanjirida elektr toki, elektr yurituvçi kuç EYUK, potensiallar farqi mavjud bölgan boşqa tur energiya) uzatiladi, tarqatiladi hamda kuçlanişi pasaytiriladi yoki oşiriladi. Elekt energiyasi manbalarida biror turda gi energiya (suv, issiklik va boşqalar ener giyasi) elektr energiyasiga, qabul qil giçlar (iste'molçilar)da elektr ener giyasi issiqlik, mexanik va boşqalar tu| energiyaga aylantiriladi. E.z. rejim» (iş maromi) barça qismalardagi tok va kuçlaniş qiymatiga boğliq böladi. E.z.dagi tok, EYUK va kuçlaniş örtasidagi munosabat Kirxgof qonunlari bilan tuşuntiriladi (q. Kirxgof koidalari). E.z. özgaruvçan va özgarmas tok zanjirlariga bölinadi. E.z.ning asosiy elementlari: rezistor, induktivlik ğaltagi, elektr kondensator va boşqalar
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭЛЕКТР ЗАНЖИРИ — электр энергияси манбалари, қабул қилгичлари (истеъмолчилари) ва уларни бир-бирига туташтирувчи ўтказгичлар (симлар) мажмуи. Э.з. таркибига улабузгичлар (виключателлар), қайта улагичлар (переключателлар), сақлагичлар, ҳимоялаш ва коммутация (узибулаш) аппаратлари, ўлчаш ва назорат асбоблари ва бошқалар ҳам киради. Э.з. ёрдамида электр энергияси (электромагнит энергия ёки занжирида электр токи, электр юритувчи куч ЭЮК, потенциаллар фарқи мавжуд бўлган бошқа тур энергия) узатилади, тарқатилади ҳамда кучланиши пасайтирилади ёки оширилади. Элект энергияси манбаларида бирор турда ги энергия (сув, иссиклик ва бошқалар энер гияси) электр энергиясига, қабул қил гичлар (истеъмолчилар)да электр энер гияси иссиқлик, механик ва бошқалар ту| энергияга айлантирилади. Э.з. режим» (иш мароми) барча қисмалардаги ток ва кучланиш қийматига боғлиқ бўлади. Э.з.даги ток, ЭЮК ва кучланиш ўртасидаги муносабат Кирхгоф қонунлари билан тушунтирилади (қ. Кирхгоф коидалари). Э.з. ўзгарувчан ва ўзгармас ток занжирларига бўлинади. Э.з.нинг асосий элементлари: резистор, индуктивлик ғалтаги, электр конденсатор ва бошқалар
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.