Elektrodinamika
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 81-b. — ziyouz.com
Elektrodinamika — fizikaning elektromagnit hodisalarni örganiş bilan şuğullanadigan bölimi. Klassik E., kvant E. va harakatlanuvçi muhit E.sidan tarkib topgan. Klassik E. ikki qismdan iborat; 1) klassik makroelektrodinamika — makroskopik elektromagnit hodisalarning klassik nazariyasi; uning asosiy qonuniyatlarini J. Maksvell tenglamalari ifodalaydi; 2) klassik mikroelektrodinamika — mikroskopik elektr harakatlarining klassik nazariyasi, uning asosiy qonunlarini Maksvell — Lorents differensial tenglamalari ifodalaydi. Kvant E. juda kiçik fazo va vaqt oraliğida özgaruvçi elektromagnit maydoni va zaryadli zarralar bilan özaro ta'sirini uning uzunliklari xossalari, ya'ni kvant xossalarini e'tiborga olgan holda örganadi va elektromagnit hodisalarning kvant nazariyasi hisoblanadi. Harakatlanuvçi muhitlar E.sida harakatlanuvçi jismlarda röy beradigan elektromagnit hodisalar ularning xossalari, xususan, harakatlanuvçi muhitda tarqaladigan elektromagnit tölqinlarning tarqaliş jarayoni örganiladi. E.ning bu sohasi nisbiylik nazariyasi bilan boğliq.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭЛЕКТРОДИНАМИКА — физиканинг электромагнит ҳодисаларни ўрганиш билан шуғулланадиган бўлими. Классик Э., квант Э. ва ҳаракатланувчи муҳит Э.сидан таркиб топган. Классик Э. икки қисмдан иборат; 1) классик макроэлектродинамика — макроскопик электромагнит ҳодисаларнинг классик назарияси; унинг асосий қонуниятларини Ж. Максвелл тенгламалари ифодалайди; 2) классик микроэлектродинамика — микроскопик электр ҳаракатларининг классик назарияси, унинг асосий қонунларини Максвелл — Лорентц дифференциал тенгламалари ифодалайди. Квант Э. жуда кичик фазо ва вақт оралиғида ўзгарувчи электромагнит майдони ва зарядли зарралар билан ўзаро таъсирини унинг узунликлари хоссалари, яъни квант хоссаларини эътиборга олган ҳолда ўрганади ва электромагнит ҳодисаларнинг квант назарияси ҳисобланади. Ҳаракатланувчи муҳитлар Э.сида ҳаракатланувчи жисмларда рўй берадиган электромагнит ҳодисалар уларнинг хоссалари, хусусан, ҳаракатланувчи муҳитда тарқаладиган электромагнит тўлқинларнинг тарқалиш жараёни ўрганилади. Э.нинг бу соҳаси нисбийлик назарияси билан боғлиқ.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.