Elektrofotografiya
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 100-b. — ziyouz.com
Elektrofotografiya — yoruğlik sezgir elektrofotografik materiallar (EFM) da, ya'ni yoruğlik ta'sirida elektr ötkazuvçanligini özgartiradigan fotoyarimötkazgiç (FYAÖ) qatlam (ötkazgiç asosiga surkaladigan) da fotografik tasvir hosil qiliş jarayoni. Tasvir hosil qilişdan oldin FYAÖ qatlamnni ionlar bilan zaryadlab, uning sezgirligi oşiriladi. Keyin EFM ekspozitsiyalanadi (ma'lum muddat yoritiladi), natijada FYAÖ ning yoritilgan joylaridan asosga zaryadning bir qismi «oqib» ötadi, yoritilganlik qançalik yuqori bölsa, zaryad şunçalik köp oqib ötadi. Natijada FYAÖ sirtida obyektning berk fotografik tasviri (BFT) hosil böladi. Söngra BFT körinadigan tasvirga aylantiriladi (vizuallaştiriladi).
BFT ni vizuallaştirişning bir neça usuli bor. Vizuallaştiriş uçun quruq kukundan foydalaniladi (kserografiya). Zaryad işorasini va kukun rangini özgartirib, ham pozitiv, ham negativ oqqora yoki rangli tasvir hosil qiliş mumkin. EFM sifatida fotoelementlardan ham foydalaniladi. E.ni matn va grafik materiallarni kam nusxada köpaytirişda — reprografiyatsa keng qöllaş mumkin. E.dan texnikaning köp sohalarida, mas, rentgenografiya, elektronografiya, neytronografiya, spektroskopiya va boşqalarda foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭЛЕКТРОФОТОГРАФИЯ — ёруғлик сезгир электрофотографик материаллар (ЭФМ) да, яъни ёруғлик таъсирида электр ўтказувчанлигини ўзгартирадиган фотояримўтказгич (ФЯЎ) қатлам (ўтказгич асосига суркаладиган) да фотографик тасвир ҳосил қилиш жараёни. Тасвир ҳосил қилишдан олдин ФЯЎ қатламнни ионлар билан зарядлаб, унинг сезгирлиги оширилади. Кейин ЭФМ экспозицияланади (маълум муддат ёритилади), натижада ФЯЎ нинг ёритилган жойларидан асосга заряднинг бир қисми «оқиб» ўтади, ёритилганлик қанчалик юқори бўлса, заряд шунчалик кўп оқиб ўтади. Натижада ФЯЎ сиртида объектнинг берк фотографик тасвири (БФТ) ҳосил бўлади. Сўнгра БФТ кўринадиган тасвирга айлантирилади (визуаллаштирилади).
БФТ ни визуаллаштиришнинг бир неча усули бор. Визуаллаштириш учун қуруқ кукундан фойдаланилади (ксерография). Заряд ишорасини ва кукун рангини ўзгартириб, ҳам позитив, ҳам негатив оққора ёки рангли тасвир ҳосил қилиш мумкин. ЭФМ сифатида фотоэлементлардан ҳам фойдаланилади. Э.ни матн ва график материалларни кам нусхада кўпайтиришда — репрографияца кенг қўллаш мумкин. Э.дан техниканинг кўп соҳаларида, мас, рентгенография, электронография, нейтронография, спектроскопия ва бошқаларда фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.