Elektronografiya
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 94–95-b. — ziyouz.com
Elektronografiya (elektron va ...grafiya) — moddalar strukturasini elektron asboblar yordamida örganiş usuli. Tekşiriladigan namunaning tezlatilgan elektronlarni soçişini örganişga asoslangan. Kristallar, amorf jismlar va suyukliklarning atom strukturasini, gaz va buğlardagi molekulalarni örganişda qöllaniladi. Elektronlar difraksiyasi (zarralar difraksiyasi) E.ning fizik asosi hisoblanadi; tölqin xossasiga ega bölgan elektronlar moddadan ötayotganda atomlar bilan özaro ta'sirlaşadi, natijada alohida difraksiyalanadigan dastalar hosil böladi. Bu dastalarning intensivligi va fazoda taqsimlanişi namunaning atom strukturasi, ölçamlari va boşqalarga qat'iy mos keladi. Elektronlarning moddada tarqalişi atdmlarning elektrostatik potensiadlari bilan anikdanadi. Elektronografik tekşiriş maxsus asboblar — elektronograf va elektron mikroskoplarda bajariladi.
E. metallokristallistik holda bölgan köpgina moddalarning atom strukturalarini, texnikaning turli sohalarida foydalaniladigan yupqa kristallik parda strökturasining takomillaşiş darajasini örganişga imkon beradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭЛЕКТРОНОГРАФИЯ (электрон ва ...графия) — моддалар структурасини электрон асбоблар ёрдамида ўрганиш усули. Текшириладиган намунанинг тезлатилган электронларни сочишини ўрганишга асосланган. Кристаллар, аморф жисмлар ва суюкликларнинг атом структурасини, газ ва буғлардаги молекулаларни ўрганишда қўлланилади. Электронлар дифракцияси (зарралар дифракцияси) Э.нинг физик асоси ҳисобланади; тўлқин хоссасига эга бўлган электронлар моддадан ўтаётганда атомлар билан ўзаро таъсирлашади, натижада алоҳида дифракцияланадиган дасталар ҳосил бўлади. Бу дасталарнинг интенсивлиги ва фазода тақсимланиши намунанинг атом структураси, ўлчамлари ва бошқаларга қатъий мос келади. Электронларнинг моддада тарқалиши атдмларнинг электростатик потенциадлари билан аникданади. Электронографик текшириш махсус асбоблар — электронограф ва электрон микроскопларда бажарилади.
Э. металлокристаллистик ҳолда бўлган кўпгина моддаларнинг атом структураларини, техниканинг турли соҳаларида фойдаланиладиган юпқа кристаллик парда стрўктурасининг такомиллашиш даражасини ўрганишга имкон беради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.