Elektrovoz
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 80-b. — ziyouz.com
Elektrovoz [elektro... va rus. voz(it) — taşimoq] — asosan, kontakt tarmoği, ba'zan öziga örnatilgan akkumulyatorlar yoki faqat akkumulyatorlardan energiya oladigan lokomotiv. Vazifasiga köra, magistral (yuk, yölovçi va yukyölovçilarga möljallangan), manyovrçi, sanoat va konlarda işlatiladigan, foydalaniladigan tok turiga köra, özgarmas va özgaruvçan tokda işlaydigan turlarga bölinadi. E.ga mexanik va elektr jihozlar örnatiladi. Mexanik qismiga kuzov, ramalar, ğildiraklar, tortiş yuritmasi, ressoralar, tormoz qurilmalari, elektr qismiga dvigatellar va boşqalar apparatlar kiradi. Magistral yölovçi E.larning tezligi soatiga 200 km va undan yuqori, yuk E.lariniki 110—120 km, E.lar dvigatelining quvvati 6500 kVt ga yetadi. Özgarmas tok E.ining f.i.k. 86 — 87%. Birinçi magistral E. 1932 yilda Rossiyada yasalgan, keyinçalik takomillaştirib borilgan. E.ning tortiş kuçini oşiriş uçun bir-biriga ulangan bir neça E.dan foydalaniş mumkin. Ular bitta (odatda, oldindagi) E.dan boşqariladi. Özbekiston temir yöllarida ham teplovozlar bilan bir qatorda E.lar ham qatnaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭЛЕКТРОВОЗ [электро... ва рус. воз(ить) — ташимоқ] — асосан, контакт тармоғи, баъзан ўзига ўрнатилган аккумуляторлар ёки фақат аккумуляторлардан энергия оладиган локомотив. Вазифасига кўра, магистрал (юк, йўловчи ва юкйўловчиларга мўлжалланган), манёврчи, саноат ва конларда ишлатиладиган, фойдаланиладиган ток турига кўра, ўзгармас ва ўзгарувчан токда ишлайдиган турларга бўлинади. Э.га механик ва электр жиҳозлар ўрнатилади. Механик қисмига кузов, рамалар, ғилдираклар, тортиш юритмаси, рессоралар, тормоз қурилмалари, электр қисмига двигателлар ва бошқалар аппаратлар киради. Магистрал йўловчи Э.ларнинг тезлиги соатига 200 км ва ундан юқори, юк Э.лариники 110—120 км, Э.лар двигателининг қуввати 6500 кВт га етади. Ўзгармас ток Э.ининг ф.и.к. 86 — 87%. Биринчи магистрал Э. 1932 йилда Россияда ясалган, кейинчалик такомиллаштириб борилган. Э.нинг тортиш кучини ошириш учун бир-бирига уланган бир неча Э.дан фойдаланиш мумкин. Улар битта (одатда, олдиндаги) Э.дан бошқарилади. Ўзбекистон темир йўлларида ҳам тепловозлар билан бир қаторда Э.лар ҳам қатнайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.