Elevator
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 63–64-b. — ziyouz.com
Elevator (lot. — kötaruvçi) — 1) yuklarni tik (vertikal) yoki qiya yönalişda kötariş (yoki suriş) uçun möljallangan uzluksiz harakatlanuvçi qurilma; konveyer. Çömiçli, kurakli va kajavali turlari böladi. Çömiçli E. tik yoki qiya (60° dan katta burçakli) yönalişlarda soçma yuklar (dondun va boşqalar)ni, kurakli va kajavali E.lar (rasmga q.) tik yönalişda donabay yuklar (detallar, yukli qoplar, yaşiklar va boşqalar) ni kötariş uçun möljallanadi. Çömiçli E. metallurgiya, maşinasozlik, kurakli va kajavali E.lar bazalar, magazinlar, omborxonalar va boşqalar joylarda işlatiladi; 2) binolarni isitiş tizimlarida markaziy issiqlik tarmoğidan keladigan issiq suvni mahalliy isitiş tizimidan qaytadigan sovigan suv bilan aralaştirib turadigan apparat; 3) köp miqdordagi donlarni tortiş, tozalaş, quritiş, saqlaş va meyoriy (konditsion) holatga yetkaziş, ortiştuşiriş mexanizmlari bilan jihozlangan inşoot; mexanizatsiyalaşgan don ombori. Vazifasiga köra, don qabul qiluvçi yoki tayyorlovçi E.; işlab çiqariş (korxona) E.lari, ortiştuşiriş va port E.lariga bölinadi. Zamonaviy yirik E.lar dasturli avtomatik boşqariş qurilmalari (kompyuterlar) va televideniye vositalari bilan ta'minlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭЛЕВАТОР (лот. — кўтарувчи) — 1) юкларни тик (вертикал) ёки қия йўналишда кўтариш (ёки суриш) учун мўлжалланган узлуксиз ҳаракатланувчи қурилма; конвейер. Чўмичли, куракли ва кажавали турлари бўлади. Чўмичли Э. тик ёки қия (60° дан катта бурчакли) йўналишларда сочма юклар (дондун ва бошқалар)ни, куракли ва кажавали Э.лар (расмга қ.) тик йўналишда донабай юклар (деталлар, юкли қоплар, яшиклар ва бошқалар) ни кўтариш учун мўлжалланади. Чўмичли Э. металлургия, машинасозлик, куракли ва кажавали Э.лар базалар, магазинлар, омборхоналар ва бошқалар жойларда ишлатилади; 2) биноларни иситиш тизимларида марказий иссиқлик тармоғидан келадиган иссиқ сувни маҳаллий иситиш тизимидан қайтадиган совиган сув билан аралаштириб турадиган аппарат; 3) кўп миқдордаги донларни тортиш, тозалаш, қуритиш, сақлаш ва меъёрий (кондицион) ҳолатга етказиш, ортиштушириш механизмлари билан жиҳозланган иншоот; механизациялашган дон омбори. Вазифасига кўра, дон қабул қилувчи ёки тайёрловчи Э.; ишлаб чиқариш (корхона) Э.лари, ортиштушириш ва порт Э.ларига бўлинади. Замонавий йирик Э.лар дастурли автоматик бошқариш қурилмалари (компьютерлар) ва телевидение воситалари билан таъминланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.