Eleya maktabi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 104-b. — ziyouz.com
Eleya maktabi — yunon falsafiy maktabi. Mil. av. 6—5-asrlarda Eleya şahrida (Italiyaning janubi) şakllangan. Asosçisi — Ksenofan; yirik namoyandalari Parmenid, eleyalik Zenon, samoslik Meliss, Gorgiy. E.m. vakillari sezgi a'zolarimiz orqali oladigan bilimimiz şubhali, haqiqiy emas, faqat aql orqali oladigan bilimlarimiz haqiqiy deb hisoblagan. Milet maktabi va Geraklittşt materialistik ğoyalariga qarşi keskin kuraş olib borgan. E.m. falsafa tarixida birinçi bölib yagona borliq tuşunçasini ilgari surgan. E.m. vakillari fikriça, yagona borliq uzluksiz, özgarmas, bölinmasdir. Keyinçalik yagona özgarmas borliq tuşunçasi Platon va neoplatonizm falsafasi manbalaridan biri bölib xizmat qildi. Antik falsafaning şakllanişi E.m. bilan tugallandi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭЛЕЯ МАКТАБИ — юнон фалсафий мактаби. Мил. ав. 6—5-асрларда Элея шаҳрида (Италиянинг жануби) шаклланган. Асосчиси — Ксенофан; йирик намояндалари Парменид, элеялик Зенон, самослик Мелисс, Горгий. Э.м. вакиллари сезги аъзоларимиз орқали оладиган билимимиз шубҳали, ҳақиқий эмас, фақат ақл орқали оладиган билимларимиз ҳақиқий деб ҳисоблаган. Милет мактаби ва Гераклиттшт материалистик ғояларига қарши кескин кураш олиб борган. Э.м. фалсафа тарихида биринчи бўлиб ягона борлиқ тушунчасини илгари сурган. Э.м. вакиллари фикрича, ягона борлиқ узлуксиз, ўзгармас, бўлинмасдир. Кейинчалик ягона ўзгармас борлиқ тушунчаси Платон ва неоплатонизм фалсафаси манбаларидан бири бўлиб хизмат қилди. Антик фалсафанинг шаклланиши Э.м. билан тугалланди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.