Ellips

Ellips (yun. — tuşirib qoldiriş, yetişmaslik) — nutq yoki matndagi sintaktik qurilma tarkibidan biror unsurning tuşirib qoldirilişi, sintaktik qurilmaning tarkibiy «yetişmovçiligi», «notöliqligi». E. iqtisod (tejamlilik) talabi asosida vujudga kelib, tilning asosiy vazifasiga — zaruriy axborotni yetkazişga xalal bermaydi. Bu holat nutqiy vaziyat bilan boğliq bölib, tuşirib qoldirilgan til birligi sintaktik qurilmaning qolgan qismidan anglaşilib turadi (mas, öquvçilarni baholaşda «Salimga —3, Nodirga — 5» iboralarining qöllanişi E.dir). E.dan, odatda, uslubiy figura sifatida foydalaniladi. Badiiy adabiyotda E. köpinça dialogik nutqda uçraydi, şuningdek, xalq maqollari, hikmatli sözlar va frazeologizmlarda keng qöllanadi. Mas, Birniki — mingga, mingniki — tumanga maqolining töliq matnmazmunidan («Bir kişining kasofati ming kişiga tegar, ming kişining kasofati yuz ming kişiga tegar») qaysi sözlar tuşib qolganligi, ya'ni E.ga uçraganligini bilib oliş qiyin emas. Yaxşilar köpaysin, yomon qolmasin. Körganni eşitgan yengibdi kabi iboralar ham E. natijasi («Odam» sözi tuşib qolgan) dir.