Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Eltuvçi raketa

    Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 116-b. — ziyouz.com

    Eltuvçi raketa — foydali yuklar (Yer sun'iy yöldoşlari, kosmik kemalar, sayyoralararo avtomatik st-yalar, orbital st-ya va boşqalar) ni koinotga eltuvçi köp bosqiçli (2—5 bosqiçli) boşqariladigan raketa. E.r. foydali yukka 1 yoki 2kosmik tezlikka teng bölgan tezlik beradi. Uçiş davomiyligi 17 min., start massasi 3000 t. E.r.lar quyidagi sinflarga bölinadi: yengil (5 t.gaça), örta (5—20 t), oğir (20—100 t), öta oğir (100 t dan ortiq). Yengil sinfga «Kosmos», «Skaut», «TorEybl», «Avangard», «ToradDelta», «TorAjena»; örta sinfga — «Vostok», «Soyuz», «TitanZS», «TitanZE», «Saturn1V»; oğir sinfga «Proton», öta oğir sinfga «Saturn5» kiradi. E.r. yonilğisining taşkil etuvçilari sifatida suyuq kislorod, kerosin, azot (IV) oksid va nosimmetrik dimetilgidrazin va boşqalar işlatiladi. Barça E.r.ning massasi kiçik va yonilği zaxirasi köp (yonilği massasi raketa startoldi massasining 58 — 90% ini taşkil etadi).

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЭЛТУВЧИ РАКЕТА — фойдали юклар (Ер сунъий йўлдошлари, космик кемалар, сайёралараро автоматик ст-ялар, орбитал ст-я ва бошқалар) ни коинотга элтувчи кўп босқичли (2—5 босқичли) бошқариладиган ракета. Э.р. фойдали юкка 1 ёки 2космик тезликка тенг бўлган тезлик беради. Учиш давомийлиги 17 мин., старт массаси 3000 т. Э.р.лар қуйидаги синфларга бўлинади: енгил (5 т.гача), ўрта (5—20 т), оғир (20—100 т), ўта оғир (100 т дан ортиқ). Енгил синфга «Космос», «Скаут», «ТорЭйбл», «Авангард», «ТорадДельта», «ТорАжена»; ўрта синфга — «Восток», «Союз», «ТитанЗС», «ТитанЗЕ», «Сатурн1В»; оғир синфга «Протон», ўта оғир синфга «Сатурн5» киради. Э.р. ёнилғисининг ташкил этувчилари сифатида суюқ кислород, керосин, азот (IV) оксид ва носимметрик диметилгидразин ва бошқалар ишлатилади. Барча Э.р.нинг массаси кичик ва ёнилғи захираси кўп (ёнилғи массаси ракета стартолди массасининг 58 — 90% ини ташкил этади).

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.