Eman
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 120-b. — ziyouz.com
Eman EMAN, dub, bolut (Oiyegsik .) — qoraqayindoşlar oilasiga mansub doim yaşil daraxt, ba'zan butalar turkumi. Şim. yarim şarning mö'tadil, subtropik va tropik mintaqalarida 450 (Şim. va Markaziy Amerikada 200)dan ortiq turi bor. Rossiya, Kavkaz va Ğarb. Yevropada tarqalgan bargi bandli oddiy yoki yozgi E. (0. goig), qoyali yoki qişki E.ni, gruziya E.i, mongol E.i va boşqalar emanzor örmonlar hosil qiladi. Özbekistonda E.ning qizil E. turi ekiladi. Ildizi öqildiz (5 m çuqurlikka kirib boradi). Daraxtining bal. 20—25 m, şoxşabbasi keng. Barglari teskari tuxumsimon, öyma, novdalari qizgişqönğir rangda, tuksiz. Töpguli kuçala yoki boşça. Apr. oyida gullab (15—60 yoşidan gullay boşlaydi), sentyabrda uruği pişadi. Mevasi yongoqça (çöçqayonğoq). E. yoruğsevar, qurğoqçilikka çidamli daraxt. 400— 1000 yilgaça yaşaydi. Yoğoçi aviatsiya va kemasozlikda, qurilişda, mebel sanoatida, boçkasozlikda qimmatli xom aşyo hisoblanadi. Pöstloğidan teri oşlaş da foydalaniladi. Şahar köçalari va xiyobonlarda manzarali ösimlik sifatida östiriladi. E. ixrta örmonlari taşkil qilişda 1-örinni egallaydi, atrof muhitga soğlomlaştiruvçi ta'siri böyiça boşqa ösimliklardan ustun turadi. E. tönkasidan ösib çiqadi va yonğoqçasidan (kuzda ekib) köpaytiriladi. Köçatlari birikki yildan keyin (bahorda) köçirib ötqaziladi.
Abduşukur Xonazarov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭМАН, дуб, болут (Оиегсик Ь.) — қорақайиндошлар оиласига мансуб доим яшил дарахт, баъзан буталар туркуми. Шим. ярим шарнинг мўътадил, субтропик ва тропик минтақаларида 450 (Шим. ва Марказий Америкада 200)дан ортиқ тури бор. Россия, Кавказ ва Ғарб. Европада тарқалган барги бандли оддий ёки ёзги Э. (0. гоЬиг), қояли ёки қишки Э.ни, грузия Э.и, монгол Э.и ва бошқалар эманзор ўрмонлар ҳосил қилади. Ўзбекистонда Э.нинг қизил Э. тури экилади. Илдизи ўқилдиз (5 м чуқурликка кириб боради). Дарахтининг бал. 20—25 м, шохшаббаси кенг. Барглари тескари тухумсимон, ўйма, новдалари қизгишқўнғир рангда, туксиз. Тўпгули кучала ёки бошча. Апр. ойида гуллаб (15—60 ёшидан гуллай бошлайди), сентябрда уруғи пишади. Меваси ёнгоқча (чўчқаёнғоқ). Э. ёруғсевар, қурғоқчиликка чидамли дарахт. 400— 1000 йилгача яшайди. Ёғочи авиация ва кемасозликда, қурилишда, мебель саноатида, бочкасозликда қимматли хом ашё ҳисобланади. Пўстлоғидан тери ошлаш да фойдаланилади. Шаҳар кўчалари ва хиёбонларда манзарали ўсимлик сифатида ўстирилади. Э. ихрта ўрмонлари ташкил қилишда 1-ўринни эгаллайди, атроф муҳитга соғломлаштирувчи таъсири бўйича бошқа ўсимликлардан устун туради. Э. тўнкасидан ўсиб чиқади ва ёнғоқчасидан (кузда экиб) кўпайтирилади. Кўчатлари бирикки йилдан кейин (баҳорда) кўчириб ўтқазилади.
Абдушукур Хоназаров.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.