Emanatsiya

Emanatsiya (lot. yetapagyu — ajralib çiqiş, tarqaliş) — diniyfalsafiy termin. Bunga köra, moddiy olam ilohiy ibtido (xudo)dan asta-sekin, bosqiçmabosqiç ajralib çiqadi. E. haqida ham materialistik (Empedokl, Levkipp, Demokrit), qam idealistik (Platon, Aristotel, Plotin) ta'limotlar ilgari surilgan. E. haqidagi materialistik ta'limot ma'lum darajada deyarli barça qadimiy naturfalsafa uçun xos bölgan. Mas, Empedokl körişni bizning qissiy organlarimizning qözğalişiga mos tuşuvçi elementlarning ajralib çiqişi, tarqalişi deb tuşuntirgan. Idealistlar fikriça, ğoyalar olami tufayli moddiy olam vujudga kelgan. Yaqin va Örta Şarqda Forobiy, Ibn Sino, Ibn Ruşd hamda mutasavviflar — Boyazid Bistomiy, Mansur Halloj, Ş. Suhravardiy va boşqalarning falsafiy qaraşlarida ilgari surilgan E. töğrisida ta'limot panteizmnit rivojlanişiga ta'sir qilgan.