Emil German Fişer
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 175–176-b. — ziyouz.com
Fişer Emil German (1852.9.10, Eyskirxen — 1919.15.7) — nemis organik kimyogari. Strasburg un-tini tugatgan (1874). Myunxen (1879 y.dan), Erlanger (1882 y.dan), Vyursburg (1885 y.dan), Berlin (1892—1919) un-tlari prof. Ilmiy işlari uglevodorodlar, oqsillar, purin birikmalari kimyosiga oid. Purinning fiziologik faol hosilalaridan — kofein, teobromin, ksantin, gipoksantin, teofillin, guanin va adeninni (1897), siydik kislota (1899), şuningdek, purinni (1898) sintez qilgan. Qandlar (1887 y.dan), mannoza, fruktoza va glyukoza (1890) sintezini amalga oşirgan. Köpgina oqsillarning parçalaniş mahsulotlarida valin (1901), prolin va oksiprolin (1902) mavjudligini oçgan, polipeptidlar sinteziga asos solgan va ilk bor sof dipeptid olgan (1902). Nobel mukofoti laureata (1902).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФИШЕР Эмиль Герман (1852.9.10, Эйскирхен — 1919.15.7) — немис органик кимёгари. Страсбург ун-тини тугатган (1874). Мюнхен (1879 й.дан), Эрлангер (1882 й.дан), Вюрцбург (1885 й.дан), Берлин (1892—1919) ун-тлари проф. Илмий ишлари углеводородлар, оқсиллар, пурин бирикмалари кимёсига оид. Пуриннинг физиологик фаол ҳосилаларидан — кофеин, теобромин, ксантин, гипоксантин, теофиллин, гуанин ва аденинни (1897), сийдик кислота (1899), шунингдек, пуринни (1898) синтез қилган. Қандлар (1887 й.дан), манноза, фруктоза ва глюкоза (1890) синтезини амалга оширган. Кўпгина оқсилларнинг парчаланиш маҳсулотларида валин (1901), пролин ва оксипролин (1902) мавжудлигини очган, полипептидлар синтезига асос солган ва илк бор соф дипептид олган (1902). Нобель мукофоти лауреата (1902).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.