Endoderma
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 132-b. — ziyouz.com
Endoderma (endo... va derma) — ösimliklarda birlamçi pöstloqning öq organlari markaziy silindriga yondoş bölgan bir qator joylaşgan hujayralardan iborat içki qavati. Poyada E. kam ixtisoslaşgan, ikkilamçi kraxmalga ega. Ildizda E. hujayralari pöstida yöğonlaşuv — Kaspari belboği böladi. Kaspari belboği tarkibidagi suberin va lignin moddasi hujayra pöstining suv va ion ötkazmasligini ta'minlaydi. Faqat E.ning ayrim hujayralari yupqa pöstli bölib, suv ötkazadi (ötkazuvçi hujayralar). E. — birlamçi poyadan ötkazuvçi naylar va teskari yönalişda moddalar oqişini boşqariş vazifasini bajaradi.
Hayvonlarda — böşliqiçlilar tipiga mansub hayvonlarda tana devorining içki tomonida bir qator bölib joylaşgan hujayralar qavati; içki gastral böşliqni örab turadi. Hazm qiluvçi — muskul va bezli hujayralardan iborat. Hazm suyuqligi i. ç. va oziqni hazm qiliş vazifasini bajaradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭНДОДЕРМА (эндо... ва дерма) — ўсимликларда бирламчи пўстлоқнинг ўқ органлари марказий цилиндрига ёндош бўлган бир қатор жойлашган ҳужайралардан иборат ички қавати. Пояда Э. кам ихтисослашган, иккиламчи крахмалга эга. Илдизда Э. ҳужайралари пўстида йўғонлашув — Каспари белбоғи бўлади. Каспари белбоғи таркибидаги суберин ва лигнин моддаси ҳужайра пўстининг сув ва ион ўтказмаслигини таъминлайди. Фақат Э.нинг айрим ҳужайралари юпқа пўстли бўлиб, сув ўтказади (ўтказувчи ҳужайралар). Э. — бирламчи поядан ўтказувчи найлар ва тескари йўналишда моддалар оқишини бошқариш вазифасини бажаради.
Ҳайвонларда — бўшлиқичлилар типига мансуб ҳайвонларда тана деворининг ички томонида бир қатор бўлиб жойлашган ҳужайралар қавати; ички гастрал бўшлиқни ўраб туради. Ҳазм қилувчи — мускул ва безли ҳужайралардан иборат. Ҳазм суюқлиги и. ч. ва озиқни ҳазм қилиш вазифасини бажаради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.