Endokardit

Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 132–133-b. — ziyouz.com

Endokardit — endokardştt yalliğlanişi. Odatda, miokardning yalliğlanişi (endomiokardit) bilan birga keçadi. Kelib çiqişiga köra, revmatizm (revmatik E.) va sepsis (septik E.), şuningdek, zaxm, sil va şikastlaniş oqibatida rivojlanadigan E. farqlanadi. E.da köpinça yurak klapanlari (miokard infarktida) zararlanib, funksiyasi özgaradi, bu yurak poroklarita olib keladi. E.ning turli şakllarida yurak klapanlari turliça (mas, revmatik E.da mitral klapan; septik va zaxm E.ida aortal klapan) zararlanadi.

E. ötkir, ba'zan xavfli, örtaça ötkir, surunkali keçadi. Kasallikning klinik belgilari uning etiologiyasiga boğliq. Revmatik E. asta-sekin boşlanadi, lohaslik, toliqiş, bir oz harorat kötarilişi, yurak urişining tezlaşuvi va şu sohada noxuş oğriq kuzatiladi; auskultatsiya çoğida yurakda öziga xos şovqin eşitiladi, puls tezlaşadi.

Septik E.da dastlab salgina harorat kötariladi, keyinçalik şamollaş aralaş qattiq isitma tutadi; teri rangsizlanadi, köp terlaş, qamqonlik alomatlari kuzatiladi; eritrotsitlarning çökiş tezligi ortadi, puls tezlaşadi, yurak ölçamlari kengayadi, yurakda şovqin, aortal yetişmovçilik vujudga keladi. Septik E.da emboliya, buyrak, miya tomirlarining zararlanişi va boşqalar asoratlar rivojlanişi mumkin.

Davo kasallikning şakli, keçişi va belgilariga qarab tayinlanadi.

Oldini oliş. E.ga sabab böladigan kasalliklar (revmatizm, angina va boşqalar)ni öz vaqtida davolaşdan iborat.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ЭНДОКАРДИТ — эндокардштт яллиғланиши. Одатда, миокарднинг яллиғланиши (эндомиокардит) билан бирга кечади. Келиб чиқишига кўра, ревматизм (ревматик Э.) ва сепсис (септик Э.), шунингдек, захм, сил ва шикастланиш оқибатида ривожланадиган Э. фарқланади. Э.да кўпинча юрак клапанлари (миокард инфарктида) зарарланиб, функцияси ўзгаради, бу юрак порокларита олиб келади. Э.нинг турли шаклларида юрак клапанлари турлича (мас, ревматик Э.да митрал клапан; септик ва захм Э.ида аортал клапан) зарарланади.

Э. ўткир, баъзан хавфли, ўртача ўткир, сурункали кечади. Касалликнинг клиник белгилари унинг этиологиясига боғлиқ. Ревматик Э. аста-секин бошланади, лоҳаслик, толиқиш, бир оз ҳарорат кўтарилиши, юрак уришининг тезлашуви ва шу соҳада нохуш оғриқ кузатилади; аускультация чоғида юракда ўзига хос шовқин эшитилади, пульс тезлашади.

Септик Э.да дастлаб салгина ҳарорат кўтарилади, кейинчалик шамоллаш аралаш қаттиқ иситма тутади; тери рангсизланади, кўп терлаш, қамқонлик аломатлари кузатилади; эритроцитларнинг чўкиш тезлиги ортади, пульс тезлашади, юрак ўлчамлари кенгаяди, юракда шовқин, аортал етишмовчилик вужудга келади. Септик Э.да эмболия, буйрак, мия томирларининг зарарланиши ва бошқалар асоратлар ривожланиши мумкин.

Даво касалликнинг шакли, кечиши ва белгиларига қараб тайинланади.

Олдини олиш. Э.га сабаб бўладиган касалликлар (ревматизм, ангина ва бошқалар)ни ўз вақтида даволашдан иборат.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.